SEBA Class X Employability Skills: Unit 1 Communication Skills Questions and Answers

 

Session 1: Methods of Communication

1. What is Communication?

Answer – The word ‘Communication’ comes from the Latin word Communicare, which means ‘to share’. The act of giving, receiving, and sharing information is known as communication.

2. What are various elements of a communication cycle?

Answer – The various elements of a communication cycle are –

1. Sender: the person beginning the communication.
2. Message: the information that the sender wants to convey.
3. Channel: the means by which the information is sent.
4. Receiver: the person to whom the message is sent.
5. Feedback: the receiver’s acknowledgement and response to the message.

3. What is 7 C’s effective communication?

Answer – There are 7 C’s effective communication which are applicable for both written as well as oral communication. These are as follows –

• Clear – Always say clearly, what you want to say.
• Concise – Always use simple language and say only what is required.
• Concrete – Always use proper words and phrases in the sentences.
• Correct – Always use correct spelling and grammar in the sentences.
• Coherent – Your word should be related to the main topic and your word should make sense.
• Complete – Your message should be complete and have all the needed information.
• Courteous – Be honest, respectful and friendly with others.

4. What are the key components of effective communication?

Answer – Effective communication involves clear expression, active listening, non-verbal cues, and feedback. It requires the ability to convey messages clearly and to understand and interpret the messages of others accurately.

5. List the various methods of communication.

Answer – The various methods of communication are –

• Face-to-face informal communication – There is nothing better than face-to-face communication. It helps the message to be understood clearly and quickly.
• e-mail – e-mail can be used to communicate quickly with one or many individuals in various locations. It offers flexibility, convenience and low-cost.
• Notice/Posters – It is effective when the same message has to go out to a large group of people. Generally used for where email communication may not be effective.
• Business Meetings – Communication during business meetings at an organisation are generally addressed to a group of people. It can be related to business, management and organisational decisions.

6. Why are communication skills important in our daily lives?

Answer – Communication skills are essential for effective interaction with others. They help in expressing thoughts, ideas, and feelings, and in understanding the perspectives of others. Good communication fosters better relationships, reduces misunderstandings, and is crucial for success in various aspects of life.

7. What are the learning objectives of communication?

Answer – Learning objectives of Effective communication are:

• Sending, receiving and understanding the message or information
• Development of Interposal Skills
• To express effectively with maximum efficiency

8. Communication skills are very important for any business. Explain any two elements of a communication process.

Answer – The various elements of a communication cycle are –

• Sender: the person beginning the communication.
• Message: the information that the sender wants to convey.
• Channel: the means by which the information is sent.
• Receiver: the person to whom the message is sent.
• Feedback: the receiver’s acknowledgement and response to the message.

Communication Skills Class 10 Questions and Answers

Session 2: Verbal Communication

9. What is verbal communication and its type?

Answer – Sounds, words, language, and speech are all examples of verbal communication. Speaking is one of the most effective and often used in verbal communication methods.

• Interpersonal Communication – This type of communication is a one – on – one communication that takes place between two people. It can be formal or informal.
• Written Communication – This method of communication entails the use of written words. Letters, circulars, reports, manuals, SMS, social media chats, and so on are all examples. It could be a group of two or more persons.
• Small Group Communication – When there are more than two people participating, this form of communication occurs. Each participant has the opportunity to interact and speak with the others.
• Public Communication – The communication takes place when one individual address a large group of audience.

10. What are the advantages and disadvantages of verbal communication?

Answer – Advantage of verbal communication are –

Advantages of Verbal communication

• Time Saving – We can express our thoughts easily and quickly and it is an easier form of communication.
• Quick Feedback – We can get a quick response from the listener.

Disadvantages of verbal communication

• Cultural Difference – The cultural difference is the main disadvantage of verbal communication
• Language barriers – Difficult to share thoughts or ideas in different languages.

11. Write down the different types of verbal communication. Give an example for each type.

Answer – Verbal communication can be divided into two categories.

• Oral or Spoken communication – Oral Communication involves Face-to-face communication, Teaching in classroom or talking on the phone is an example of oral or spoken communication.
• Written Communication – Written Communication involves written or typed words. Banners, Articles, Notes, writing letters, email, and Short Messaging Services are examples of written communication.

12. What is public speaking?

Answer – Speaking face – to – face to a live audience or in front of a large group is known as public speaking, you can use the 3Ps method to get over your fears and become a confident speaker.
The 3Ps method is –
a. Prepare
b. Practice
c. Perform

13. Explain non-verbal and visual communication and their importance.

Answer –

1. Non-Verbal Communication: It involves conveying messages without the use of words. Examples include body language, facial expressions, gestures, and eye contact.
2. Visual Communication: It includes the use of visual elements such as charts, graphs, images, and videos to convey information.

14. Identify different types of non-verbal communication.

Answer – Different types of non-verbal communication are –

1. Facial Expression – Our expressions can show different feelings, such as Happiness, Sadness, Anger, Surprise, Fear, etc.
2. Posture – Postures show our confidence and feelings. For example, a straight body posture shows confidence while a slumped posture is a sign of weakness.
3. Gestures or Body Language – Gestures include body movements that express an idea or meaning. For example, raising a hand in class to ask a question and biting nails when nervous.
4. Touch – We communicate a great deal through touch. For example, a firm handshake to display confidence and pat on the back to encourage someone.
5. Space – Space is the physical distance between two people. The space between two persons while communicating, generally depends on the intimacy or closeness between them.
6. Eye Contact – The way we look at someone can communicate a lot. Eye contact shows that we are paying attention to the person as opposed to looking away, which can make the other person feel ignored.
7. Paralanguage – How we speak affects our communication and includes the tone, speed and volume of our voice. For example, talking fast may show happiness, excitement or nervousness while speaking slow may show seriousness or sadness.

15. What are the common mistakes in non-verbal communication.

Answer – Avoiding common mistakes in non-verbal communication is crucial for conveying messages accurately and building effective interpersonal relationships. Here are some tips to avoid these mistakes:

1. Lack of Eye Contact
2. Inappropriate Facial Expressions
3. Poor Posture
4. Ignoring Cultural Differences
5. Ignoring Tone of Voice

Session 3: Non-verbal Communication

16. What is non-verbal communication?

Answer – Without using word if you are sending some information to others is known as non- verbal communication, some of the non – verbal communication is –

• Eye contact
• Gestures
• Expressions
• Posture
• Space
• Para Language
• Touch

17. What is the importance of Non-verbal communication?

Answer – In our day-to-day communication

• 55% communication is done using body movements, face, arms, etc.
• 38% communication is done using voice, tone, pauses, etc.
• only 7% communication is done using words.
• around 93% of our communication is non-verbal.

18. What is the purpose of non – verbal communication?

Answer –

• When we communicate with the correct gestures, our message becomes more effective.
• We can know our audience’s reaction and change our conversation accordingly if we understand nonverbal communication.
• Using the right gestures and postures is a sign of professionalism and etiquette.
• We can utilize our hand movements to exchange communications if verbal messages are blocked by noise, distance, or other factors. For example, placing a finger on the lips indicates the need for silence while nodding the head is the same as saying ‘yes’.

19. Type of non-verbal communication?

Answer – Type of non – verbal communication are –

1. Facial expressions – The movement and changes of the face are the facial expressions. Many times, facial expressions show the feelings of a person. For example, expressing your thoughts using a smile, when we are happy, or when we are sad.
2. Posture – Postures means body of the positions, postures show how confident you are and your emotional feelings. For example, straight body posture means confidence.
3. Gestures or Body language – Gestures means with the help of hands or head if you are sharing any idea or meaning. for example, pointing, waving and using our hands when speaking.
4. Touch – Some time we communicate using touch we also share messages to others, for example hand shaking and patting on the back.
5. Space – When the two people are communicating and you will find some space between these two people depending on closeness or intimacy between them.
6. Eye contact – Maintaining eye contact is very important when you are talking about interest, whereas, looking at any other side can make the other person feel ignored.
7. Paralanguage – Tone of our voice, speed and volume that makes a difference in the meaning is a paralanguage.

20. What is Visual Communication?

Answer – Visual communication is the process of exchanging messages mainly through images or photographs.
Example of visual communication are –

• Under construction sign
• Danger warning
• Sign of Under CCTV surveillance

Communication Skills Class 10 Questions and Answers

Session 4: Communication Cycle and importance of Feedback

21. What is feedback in communication skills?

Answer – The communication cycle is incomplete without feedback. It is essential for the effective communication that the sender receives confirmation from the receiver that the message was received. The receiver provides feedback on the received message while the transmitter sends information.

Feedback can be positive or negative. Good feedback is always

• Specific
• Helpful
• Kind

22. How many types of Feedback in communication skills?

Answer – There are basically three types of feedback.

• Positive Feedback
• Negative Feedback
• No Feedback

23. What is the good feedback in communication skills?

Answer – A good feedback is one that is –

• Specific: General comment should be avoided. To clarify your statement, try to provide examples. Rather than giving advice let the receiver decide what to do with your feedback.
• Timely: Always respond on time, because if input is delayed for too long, it loses its impact.
• Polite: While sharing feedback is necessary, the recipient should not be insulted by the input’s language.
• Offering continuing support: Feedback should be shared on a regular basis. Let recipients know you’re available for help once you’ve given them feedback.

24. Importance of Feedback?

Answer – Most important factors of feedback is –

• It validates effective listening: It verifies effective listening by ensuring that the person providing feedback is understood and that their feedback is useful.
• It motivates: People can be motivated by positive feedback to improve their working relationships and continue doing the good job that has been recognized.
• It boosts learning: It’s critical to get feedback in order to stay on track with your goals, improve your planning, and generate better products and services.
• It improves performance: Feedback can assist in making better judgments in order to improve and boost performance.

25. Identify how and when to give feedback.

Answer – Feedback is an important part of the communication cycle. For effective communication when sender sends information, the receiver provides feedback on the received message.

26. Explain the importance of feedback.

Answer – Importance of feedback are –

1. Validates Effective Listening: Shows you’re paying attention and understanding.
2. Motivates People: Makes people feel good and encourages them.
3. Boosts Learning: Helps us learn and improve.
4. Improves Performance and Decision Making: Points out what’s done well and where to improve.

Session 5: Barriers to effective communication

27. What is effective communication?

Answer – We now understand that communication can take three forms: nonverbal, verbal, and visual. All of these strategies, however, will only be effective if we adhere to the fundamental principles of professional communication.

Clear, Concise, Concrete, Correct, Coherent, Complete, and Courteous are the acronyms for these 7 Cs qualities.

28. Barriers of Effective Communication?

Answer – Barriers of the Effective Communication are –

• Physical Barriers – The environmental and natural conditions that operate as a barrier in communication when conveying messages from sender to receiver are referred to as physical barriers.
• Linguistic Barriers – A language barrier to communication is the inability to communicate using a language. The most common communication barriers are language barriers, which lead to misunderstandings and misinterpretations between people.
• Interpersonal Barriers – When a sender’s message is received differently than intended, it creates barriers to interpersonal contact. It’s also tough to communicate with someone who refuses to converse or express their emotions or opinions.
• Organizational Barriers – Formal hierarchical structures are used to create organizations that adhere to performance standards, rules & regulations, processes, policies, and behavioral norms, among other things.
• Cultural Barriers – When people from different cultures are unable to understand each other’s languages, it causes problems and inconveniences.

29. What are the different ways to overcome from communication barriers?

Answer –

• Use simple language
• Try to communicate in person as much as possible
• Do not form assumptions on culture, religion or geography
• Take help of a translator to overcome differences in language
• Use visuals
• Be respectful of other’s opinions

Session 6: Writing Skills – Part of Speech

30. What are Written Skills?

Answer – If you are sending any message or instruction through writing is known as written communication. Written communication is important because it communicates the message with clarity and ease.

31. How to improve writing skills

• Improve your Vocabulary
• Capitalization Rules
• Punctuation
• Basic parts of speech

32. What are the basic parts of speech in the English Language?

Answer – There are eight basic parts of speech in the English language. These are none, pronoun, verb, adjective, adverb, preposition, conjunction and interjection.

• Noun – Nouns is the name of a person, place, animal or thing. This is also called ‘naming words.
• Pronoun – A pronoun is used in place of a noun.
• Adjectives – Adjectives are words that describe other words.
• Verbs – Verbs are words that show action.
• Adverbs – Adverbs are words that add meaning to verbs, adjectives, or other adverbs.
• Preposition – A preposition is a word palace before a noun or pronoun.
• Conjunction – A conjunction is a word that connects two words, phrases, or clauses.
• Interjection – A word used to communicate emotion is called an interjection.

33. Definition of pronunciation?

Answer – Many words in English are not pronounced the way they are spelt, so if you don’t say them right, others won’t understand what we’re saying. Pronunciation is defined as the act or style of pronouncing a word.

Session 7: Writing Skills – Sentences

34. What are the various parts of the Sentence?

Answer – A subject and a verb make up a sentence. There is an object in some of the sentences. The subject is generally a noun, which is a term that refers to a person or thing who performs a specific activity.

The verb comes after the subject and indicates that something is being done. An object, which usually comes after the verb, receives the action.

There are three different types of parts of sentences –
a. Subject
b. Verb
c. Object

35. How many types of objects are there in the English language?

Answer – Normally, the object comes after the verb phrase. The meaning of the verb determines whether or not an object is present. In English, there are two types of objects.

• Direct – The effects of action are known as direct objects. The queries ‘what’ and ‘whom’ are answered by a direct object. Ramesh spent the entire day collecting honey. Honey is made the direct object.
• Indirect – The queries ‘to whom’, ‘for whom’, ‘to what’, and ‘for what’ are all answered by an indirect object. In the statement “Imran gave a gift to his mother,” for example. The verb is “gave,” and there are two objects in the sentence: “gift” and “mother.”.

36. What are the Paragraphs?

Answer – A paragraph is made up of a set of sentences, and paragraphs support the reader in reading the sections by dividing the material into separate portions. If you’re writing about your school, the opening paragraph could include sentences that describe the school’s name, location, size, and other characteristics.

SEBA Class X Employability Skills: Unit 2 Self-management Skills Questions and Answers

 

Session 1: Stress Management

1. To become successful in life, which basic self – management skills do you require?

Answer – To become successful in life, we have follow following basic skills –

• Self-awareness: Request honest feedback. Get a better understanding of your personality and work-related skills. Consider how you handled issues in your regular contacts and how you may have handled them better.
• Responsibility: Taking responsibility is very important. Accepting ownership is the step towards self – development.
• Time Management: Make a list of the tasks you need to get done. Make a schedule for yourself and stick to it.
• Adaptability: Always stay up to date on best practices and fresh information. Prepare yourself for new adjustments so you can make a smooth transition.

Self Management Skills Class 10 Questions and Answers

2. What is Stress?

Answer – Our emotional, mental, physical, and social responses to perceived demands or threats are referred to as stress. Stressors are the pressures or threats that people face.

For example –

• You’re only a few days away from your examinations, yet you’re feeling unprepared.
• You’re concerned about what others will think of you if you don’t dress properly or speak confidently.
• You are stressed due to lack of sleep.

Self Management Skills Class 10 Questions and Answers

3. What are the three steps to manage Stress?

Answer – The three steps to manage stress are –

• Be aware that you are stressed – Look for stress symptoms such as headaches, insomnia, melancholy, excessive worrying, anxiousness, and so on. We can manage stress if we are aware of it.
• Identify What is causing you stress – Find out the reason for your stress. Is it because of exams, family pressures, money issues, not eating good food, etc.?
• Apply stress management methods – To effectively manage your time, use time management tools. Concentrate on the most important things and complete them, talk to a friend or family member about the problem. Take time to recharge by exercising, watching movies, or doing anything else that makes you feel good.

4. What are the different stress management techniques?

Answer – Some of the stress management techniques are –

• Time management
• Organizing academic life, no delaying
• Healthy diet
• Positivity in your life
• Physical exercise and fresh air
• Proper sleep
• Holidays with family and friends

Self Management Skills Class 10 Questions and Answers

5. What is emotional Intelligence in Self – Management skills?

Answer – The ability to recognize and regulate one’s own emotions, as well as the emotions of others, is referred to as emotional intelligence.

• Emotional Awareness – The ability to recognize and name one’s own feelings is known as emotional awareness.
• Harnessing Emotions – The ability to harness and apply emotions to tasks such as thinking and problem solving is referred to as “harnessing emotions.”.
• Managing Emotions – Managing Emotions entails the ability to control one’s own emotions when appropriate, as well as helping others in doing the same.

6. How to manage emotional intelligence?

Answer – To manage emotional intelligence you have to follow below steps.

• Understand your emotions – Analyze your behavior and make a list of the areas where you need to improve. Then you can focus on the areas where you need to grow.
• Rationalize – Don’t make quick judgments; instead, view logically through.
• Practice – Keep yourself calm by doing meditation and yoga.

Self Management Skills Class 10 Questions and Answers

Session 2: Self Awareness – Strength and Weakness Analysis

7. How can you identify your Strengths and Weaknesses?

Answer – The techniques for identifying our strengths and weaknesses are –

Finding Strengths

• Think of anything that you are always successful at.
• Think about what others like in you.
• Take out time and think about what you do well

Finding Weaknesses

• Point out the areas where you struggle and the things you find difficult to do.
• Look at the feedback others usually give you.
• Be open to feedback and accept your weaknesses without feeling low about it.

Self Management Skills Class 10 Questions and Answers

Session 3: Self-Motivation

8. Types of Motivation?

Answer – There are two types of motivation

• Internal Motivation – Many things we do which make us happy, feel good and healthy.
• External Motivation – If you are working for recognition, respect and appreciation.

Self Management Skills Class 10 Questions and Answers

9. What are the qualities of Self – motivated people?

Answer – The qualities of Self – motivated people are –

• Know what they want from life
• Are focused
• Know what is important
• Are dedicated to fulfill their dreams

10. How to build Self – Motivation?

Answer – There are four steps to build self – motivation.

• Find out your strength
• Set and focus on your goals
• Develop a plan to achieve your goals
• Stay loyal to your goals

Self Management Skills Class 10 Questions and Answers

Session 4: Self-regulation – Goal Setting

11. How to Set Goals in Self-Management Skills?

Answer – We can use different techniques to set goals.

• Specific – Always set your clear and specific goals.
• Measurable – A measurable goal answers the questions “How much?”, “How many?” and “How do I know that I have achieved results?”
• Achievable – Breaking down big goals into smaller parts will make the goal achievable.
• Realistic – A realistic goal would be something that we want to achieve and can work towards.
• Time bound – A goal should have a timeframe by when the goal needs to be achieved.

Self Management Skills Class 10 Questions and Answers

Session 5: Self-regulation – Time management

12. What are the benefits of time management?

Answer – Time management is the thinking skill that helps you to –

• Complete tasks on time
• Submit homework and assignments on time
• You can identify how long it will take you to do something.

Self Management Skills Class 10 Questions and Answers

13. What are the four steps for effective time management?

Answer – The four steps for time management are –

• Organize – We make plans for our day-to-day activity.
• Prioritize – We build a to-do list with all of our activities on it, and we organize them in order of importance.
• Control – We have a control over our activities and time
• Track – We keep track of where we’ve spent our time.

14. How can I improve my time management?

Answer – Follow the following things to improve time management:

• Any planned action should not be delayed or postponed.
• Organize your room and desk at school.
• Create a “NO DISTURBANCE ZONE” where you may sit and finish important tasks without being disturbed.
• Use waiting time productivity
• Prepare a “To-do” list
• Priorities
• Replace ineffective activities with productive ones.

SEBA Class X Employability Skills: Unit 3 Information and Communication Technology Skills Questions and Answers

 

Session 1: Basic Computer Operations

1. What is ICT?

Answer – Information and Communication Technology (ICT) is an acronym for information and communication technology. ICT helps in the proper sharing, receiving, and processing of information, and an ICT device is a device that is used for processing, storing, and delivering information to others.

Examples of ICT devices are – Laptop, Desktop, Tablets and Smartphones.

Basic ICT Skills Class 10 Questions and Answers

2. Objectives of Information and communication technology? Advantages and disadvantages of ICT.

Answer – Full form of ICT is Information and communication technology. The goal of ICT is to bridge the gap between parents, educators, and students by encouraging sustainable, cooperative, and transparent communication methods.

Advantages of ICT

• Enhanced the modes of communication
• Independent learning platforms Cost – efficient
• Enhanced data and information security
• Paperless – Eliminate the usage of paper
• Better teaching and learning methods
• Web – based LMS tools

Disadvantages of ICT

• Traditional books and handwritten methods are at risk.
• Managing courses online is difficult
• Teachers require experience to handle ICT
• Risk of cyber-attacks and hacks
• Misuse of technology

Basic ICT Skills Class 10 Questions and Answers

3. Difference between Hardware and Software?

Answer – A computer system consists of two main parts – Hardware and Software

• Hardware – Hardware is a physical part of a computer system. We can feel and touch the hardware devices. example – CPU, Mother Board, Hard Disk, Keyboard, Mouse, Printer etc.
• Software – Software related to the programs which perform different types of tasks on the computer system. Program is a collection of Instructions. It also helps the computer to perform the specific task. Example – Open Office Base, Spreadsheet, Presentation etc.

Basic ICT Skills Class 10 Questions and Answers

4. What is BIOS?

Answer – BIOS stands for Basic Input/ Output System, It helps the computer system to identify (Self-test) the paraperaphal devices which are connected to the computer system and helps computers to load Operating System properly.

Basic ICT Skills Class 10 Questions and Answers

5. What are the different types of keys in Keyboard?

Answer – The different types of key in keyboard are –

• Function keys – F1 to F12 are function keys in the keyboard, function keys are used for specific purposes.
• Control keys – SHIFT, CONTROL (CTRL),ALT, SPACEBAR, TAB AND CAPS LOCK are known as a control key, these keys are used as per the demand.
• Enter key – ENTER or RETURN keys are known as Enter key, depending on the brand of computer that you are using.
• Punctuation keys – It includes keys for punctuation marks, such as colon (:), semicolon (;), question mark (?), single quotation marks (‘ ’), and double quotation marks (“ ”).
• Navigation keys – END, HOME, PAGE DOWN, PAGE UP and Arrow keys are known as navigation keys, these keys are used to move up, down, left or right in the document.
• Command keys – BACKSPACE, INSERT (INS) and DELETE(DEL) are known as command keys. INSERT key allows you to overwrite characters to the right side.
• Delete keys – The DELETE command key and BACKSPACE key are used to remove typed text, character, or any other objects from the right and left side of the cursor.
• Windows key – Windows key is used to open the Start menu.

Basic ICT Skills Class 10 Questions and Answers

6. What is the purpose of Mouse?

Answer – The purpose of the mouse is –

• Roll Over or Hover – Whenever we bring the mouse over the files, it shows the details of the file.
• Click or Double Click – Mouse allows you to select, open or delete files and folders from the computer system.
• Drag and Drop – Click on the file and drag and drop your file where you want.

Basic ICT Skills Class 10 Questions and Answers

Session 2: Performing Basic File Operations

7. What are files and folders in a computer system?

Answer – Files and folders are –

• File – File is a collection of information different types of files store different types of information. Every file has a file name and extension that identifies the type of file.
• Folder – Folder is a collection of files or a group of files.

Basic ICT Skills Class 10 Questions and Answers

Session 3: Computer Care and Maintenance

8. How to maintain a computer system?

Answer – Some simple ways to take care of computer system are –

• Keeping a Device Clean – Always keep a device clean, such as the keyboard, the screen, and the mouse. Handle your gadget with care, keep it cool, and don’t overload your battery.
• Prepare a Maintenance Schedule – Make a schedule for computer maintenance.

Daily Maintenance

• Clean up your email inbox
• Save Important attachments and save in folder

Weekly Maintenance

• Clean your Keyboard, monitor, CPU and printer
• Backup your data

Monthly Maintenance

• Clean unused photographs
• Clean up Download folder
• Uninstall unused programs
• Run full system virus scan
• Run disk – cleaner software

Yearly / Annual Maintenance

• Clean up social media accounts
• Clean up e-mail contact list
• Update your operating System

Basic ICT Skills Class 10 Questions and Answers

9. How to increase Computer performance?

Answer – We frequently install a large number of applications, which slows down the computer. Always attempt to uninstall unnecessary applications, temporary files, and antivirus software updates.

Basic ICT Skills Class 10 Questions and Answers

Session 5: Computer Security and Privacy

10. What is a Security Break?

Answer – Security break is leakage of information stored in a computer.

Your personal information can be lost or leaked in two ways –

• We are not cautious when it comes to disclosing personal information via the internet. We share our account information and passwords on unsafe websites.
• A person gets unauthorized access to our computer. This can happen at work if we don’t log out before leaving the computer.

Basic ICT Skills Class 10 Questions and Answers

11. What are the threats?

Answer – Threats are ways in which personal information from a computer can be released without our knowledge.

a. Theft – Theft means stealing of information or hardware. These maybe of three types:

•  Physical – Where a person may steal your desktop computer or laptop.
•  Identity – A hacker gets your personal information and uses it to impersonate you. The hacker can use this fake identity to get access to your account information or engage in illegal activity.

b. Software Piracy – This is stealing of software and includes using or distributing unlicensed and unauthorized copies of a computer program or software.

• Virus – Viruses are computer programmes that can corrupt data and software applications, as well as steal data from computers. Worms and Trojan Horses are two major forms of viruses.
• Worms – Worms are viruses that replicate and spread to all files on a computer once they attack a computer. This makes it very difficult to remove them.
• Trojon Horse – A Trojan Horse appears to be a useful software programme, but once it reaches a computer, it begins to behave like a virus and destroys the data.

      iii. Online Predator – Online predators are persons who use the internet to trap you into unhealthy relationships. They could be older people appearing as your age who harass you into doing unlawful things online.

      iv. Internet Scams – You may occasionally receive highly appealing offers claiming that you have won a large sum of money in a lottery and that you can claim your win by depositing a specific amount of money. When you deposit money with a credit card or through online banking, you not only lose the deposit money, but your card / account information may be misused later.

Basic ICT Skills Class 10 Questions and Answers

12. How can we protect our data?

Answer – To protect our data from theft and viruses we can take the following measures –

• Use Strong password in your account – Make your passwords difficult to guess. When creating a new password, attempt to use a combination of
  • Small Character
  • Capital Character
  • Special Character
  • Number
• Install Antivirus and Firewall –Anti-virus software and a firewall protect your data from virus and from hackers.
• Encrypt your data – Keep your information in an encrypted format to keep it safe from unauthorized users.
• Open only secure site – Before visiting a website, make sure the address begins with https://. A website that begins with https:// is a secure website.

SEBA Class X Employability Skills: Unit 4 Entrepreneurial Skills Questions and Answers

 

Session 1: Entrepreneurship and Society

1. What qualities are required for successful entrepreneurs?

Answer – Successful entrepreneurs have the following qualities.

• They are confident, They believe in themselves and their abilities.
• They keep trying new ideas in their business
• They are creative and think differently about business ideas.
• They do not give up when they face difficulty.
• They make decisions after thinking about them.
• They are patient
• They take responsibility for their actions
• They work hard

2. What do entrepreneurs do when they run their business?

Answer – To run the business entrepreneurs do –

• Fulfill Customer Needs – A product or service that people want is referred to as demand. Entrepreneurs discover what people desire. Then students use their imaginations to come up with a business plan to address that demand.
• Use Local Materials – Entrepreneurs produce low-cost items by using the materials and people available to them.
• Help Society – Entrepreneurs have a good interaction with the general public. They gain money by doing things that help society. Some businesspeople donate money to create schools and clinics, while others work to save the environment.
• Create Jobs – They buy more material, and from more people. They also hire more people to work for them. In this way, more people have jobs.
• Sharing of Wealth – Wealth means having enough money to live a comfortable life. As entrepreneurs grow their business.
• Lower Price of Products – The price of a product decreases when more entrepreneurs sell the same thing. In India, for example, as more mobile phones were sold, the cost of the phone decreased.

Entrepreneurial Skills Class 10 Questions and Answers

Session 2: Qualities and functions of an entrepreneur

3. Qualities of an Entrepreneur?

Answer – Qualities of entrepreneur are –

• I believe in myself and what I can do. I am confident.
• I think of different ways to solve a problem. I am creative.
• I work hard on every task.
• Problems take time to get solved. I am patient about solving them.
• I take responsibility for my actions and mistakes.
• I do not give up when I face a problem.
• I keep trying new ideas.
• I think before I make a decision.

Entrepreneurial Skills Class 10 Questions and Answers

Session 3: Myths about entrepreneurship

4. What are the misconceptions of Entrepreneurship?

Answer – Misconceptions of Entrepreneurship are –

• It is a common misconception that every company idea must be unique or exceptional.
• A person needs a lot of money to start a business.
• Entrepreneurs are born, not made.
• A person having a big business is an entrepreneur.

Entrepreneurial Skills Class 10 Questions and Answers

Session 4: Entrepreneurship as a career option

5. What is wage employment?

Answer – Wage management is based on work grades and performance parameters. Wage management’s goal is to take reward and give high performance standards in the business. The wage management does not take too much risk, but entrepreneurs have to take risks.

6. Difference between Self employment & Wage employment?

Answer – There are two ways a person can earn a living.

• Self Employment – An entrepreneur is a self-employed individual who runs a business to meet a need by experimenting with new ideas.
  • Enter – When an entrepreneur first starts business, they are simply getting their feet wet in the business world.
  • Survive – There are a lot of entrepreneurs around nowadays. In a competitive market, the entrepreneur must remain competitive.
  • Grow – An entrepreneur considers growing his or her business once it has reached a certain level of stability.

• Wage Employment – Wage management is based on work grades and performance parameters. Wage management’s goal is to take reward and give high performance standards in the business.

7. What is Entrepreneurship?

Answer – An entrepreneur is a person who creates a new business, takes risks, brings new ideas to start a business and is self-employed.

8. What are the different ideas entrepreneurs add?

Answer – New ideas with which an entrepreneur adds varieties of product, new services, cost reduction ideas, or new marketing techniques.

9. Characteristics of Entrepreneurs?

Answer – Adaptable and flexible to achieve the goals of enhancing quality and customer satisfaction

1. Believe in hard work
2. Ability to take up risks
3. Money Management
4. Knowledge of the product and services and their need or demand in the market
5. Effective planning and execution
6. Financial literacy

SEBA Class X Employability Skills: Unit 5 Green Skills Questions and Answers

 

Session 1: Sustainable Development

1. What is Sustainable Development?

Answer – Sustainable development is the development that satisfies the needs of the present without compromising the capacity of future generations, guaranteeing the balance between economic growth, care for the environment and social well-being.

2. Importance of Sustainable Development.

Answer – Sustainability enhances our quality of life while also protecting our ecosystem and natural resources for future generations. The world’s young generations would face major environmental issues, worse than even those we are already facing.

The consumption of products is increasing day by day as the population and income rise. As a result, there has been a growth in the production and use of natural resources, which are required for the creation of goods. Society must thus change its development strategy to a new form where development will not destroy the environment.

3. Problems Related to Sustainable Development?

Answer – There are three major problems related to sustainable Development –

• Food – As we use more and more land for other uses, the amount of rich, fertile soil required to grow crops such as wheat, rice, and other grains. Chemical fertilisers are reducing soil nutrients and contaminating the soil with a variety of pollutants.
• Water – We use fresh water from rivers and ponds for drinking and cleaning but dump garbage into them. Rivers and ponds are becoming more contaminated. This way after several years, we will have no clean water for our use.
• Fuel – We use a lot of wood from trees for fuel, as well as for building homes and furniture. The climate of the area is being affected as more trees are cut down. Floods, extreme cold or heat, and other extreme weather events are common in many regions, affecting the people who live there.

4. What steps do we have to take for sustainable development?

Answer – Sustainable development includes –

• Excessive resource consumption is being reduced, and resource conservation is being improved.
• Recycling and reuse of waste materials.
• Management of renewable resources, particularly bio-resources, in a scientific manner.
• Planting more trees.
• Green grassy patches and trees to be interspersed between concrete buildings.
• Using more environment friendly material or biodegradable material
• Environmentally friendly technologies that are based on resource efficiency are used.

Green Skills Class 10 Solutions

5. What are different sustainable development goals?

Answer – Sustainable development is the development which doesn’t compromise the capacity of the future generation to satisfy their needs. In 1987 the first-time sustainable development appeared in the Brundtland report. This was a warning to all countries regarding environmental consequences, globalization and economic growth.

Sustainable Development goals are also known as Global goals. There are 17 goals in sustainable development which were introduced in 2015.

There is total 17 Sustainable Development Goals are:

• Zero Hunger
• No Poverty
• Good Health and Well-Being
• Quality Education
• Climate action
• Industry Innovation and Infrastructure
• Gender Equality
• Clean Water and Sanitation
• Affordable and clean energy
• Sustainable cities and communities
• Decent work and economic growth
• Reduce Inequalities
• Responsible consumption and production
• Life on land
• Life below water
• Partnerships for the goals
• Peace, Justice and strong institutions

6. Sustainable Development Initiatives taken from the public in India.

Answer – Many people have taken initiatives regarding sustainable development.

Example

• When plastics were banned in Mangalore, one entrepreneur, Mr. Vasth Hedge, created a biodegradable bag that can dissolve in hot water and degrade in the natural environment.
• Narayana Peesapath created edible cutlery out of a grain; these spoons can be eaten and even if they are not eaten they will easily decompose in the soil.

7. What are Sustainable Processes?

Answer – Farmers who practice organic farming do not use chemical pesticides or fertilizers to boost their yield. To aid in the growth of crops, they use organic and natural fertilizers such as cow dung. This contributes to higher-quality, chemical-free crops while also preserving the soil’s quality for future usage.

Session 2: Our Role in Sustainable Development

8. What is the role towards Sustainable Development?

Answer – The importance of Sustainable Development in finding solutions to the world’s growing problems. Countries should establish laws and guidelines to eliminate poverty and hunger, as well as to provide decent health and education.

Some of the important Sustainable Development goals are –

• Quality Education
• Clean Water and Sanitation
• Affordable and Clean Energy
• Decent Work and Economic Growth
• Reduced Inequalities
• Sustainable Cities and Communities
• Responsible Consumers and producers
• Protect life below water
• Protect Life on Land

SEBA Class X Science অধ্যায়-১৬ প্রাকৃতিক সম্পদৰ ব্যৱস্থাপনা Questions and Answers

 

অধ্যায়-১৬

প্রাকৃতিক সম্পদৰ ব্যৱস্থাপনা

নির্বাচিত প্রশ্নোত্তৰ

প্রশ্নঃ বৃহৎ নদীবান্ধ নিৰ্মাণৰ লগত জড়িত থকা সমস্যা এটা উল্লেখ কৰা। HSLC ’15

উত্তৰঃ বৃহৎ পৰিস্থিতিতন্ত্র বিনষ্ট হয়।

প্রশ্নঃ পৰিৱেশ হিতৈষী হ’বলৈ তোমাৰ কি কি অভ্যাসৰ পৰিবৰ্তন কৰিব পাৰা?

উত্তৰঃ পৰিৱেশ হিতৈষী হ’বলৈ তলত দিয়া অভ্যাস গঢ়ি তুলিব পৰা যায়-

(ক) প্রতি বছৰে একোজোপাকৈ গছ ৰোপণ কৰা আৰু ইয়াৰ বৃদ্ধিত গুৰুত্ব প্রদান কৰা।

(খ) ব্যৱহাৰ নকৰা অৱস্থাত বিজুলী বাতি, পাংখা আদি বন্ধ ৰখা।

(গ) খাদ্য অপচয় নকৰা।

(ঘ) প্লাষ্টিকৰ মোনা পৰিহাৰ কৰা।

(৬) জন্তুৰ ছালেৰে তৈয়াৰী বস্তুৰ ব্যৱহাৰ বন্ধ কৰা।

প্রশ্নঃ পাহাৰীয়া অঞ্চল বা সমতল অঞ্চল বা মালভূমি অঞ্চলৰ পৰম্পৰাগত পানী সঞ্চয়ন পদ্ধতিবোৰৰ মাজত তুলনা কৰা। HSLC ’20

উত্তৰঃ পাহাৰীয়া অঞ্চলত নদীবোৰত বান্ধ দি পাইপৰ সহায়েৰে অন্য অঞ্চললৈ পানী যোগান ধৰা।

সমতল অঞ্চলত পুখুৰী, খাল-বিল, নদী আদিত পানী সঞ্চয় কৰা হয়।

মালভূমি অঞ্চলত বৰষুণৰ পানী কৃত্রিম হ্রদ, নিজৰা আদিত সঞ্চয় কৰা হয়।

প্রশ্নঃ সম্পদৰ এনেধৰণৰ সুবিধাৰ পৰা দীর্ঘম্যাদী ব্যৱহাৰৰ সুবিধাবোৰ কেনেকৈ পাৰ্থক্য কৰিবা?

উত্তৰঃ ক্ষন্তেকীয়া উদ্দেশ্যেৰে আহৰণ কৰা সম্পদে বর্তমান প্রজন্মক লাভান্বিত কৰিলেও পৰৱৰ্তী প্রজন্মৰ বাবে প্রয়োজনীয় সম্পদ বৈ নাযায়।

আনহাতে, দীর্ঘম্যাদী ব্যৱহাৰে বৰ্তমানৰ প্ৰজন্মৰ প্রয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লগতে ভৱিষ্যতৰ প্ৰজন্মৰ বাবেও সম্পদ সংৰক্ষণ কৰে।

প্রশ্নঃ সম্পদৰ সমভাবে বিতৰণ হ’ব লাগে বুলি কিয় ভাবা? আমাৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদসমূহৰ সমবিতৰণৰ বিৰুদ্ধে কি শক্তিয়ে কাম কৰি আছে HSLC ’18

উত্তৰঃ সমবিতৰণ হ’লেহে ধনী আৰু দুখীয়া সকলোৱে সমভাবে ইয়াৰ পৰা লাভান্বিত হ’ব।

ধন আৰু ক্ষমতাই সমবিতৰণৰ বিৰুদ্ধে প্রভার বিস্তাৰ কৰিছে।

প্রশ্নঃ বন আৰু বন্যপ্রাণীসমূহ কিয় সংৰক্ষণ কৰিব লাগে?

উত্তৰঃ বন আৰু বন্যপ্ৰণীৰ সংৰক্ষণে তলত দিয়া ক্ষেত্রত সহায় কৰে-

(ক) জৈৱ-বৈচিত্র অটুট ৰাখি পৰিস্থিতি তন্ত্ৰৰ ভাৰসাম্যতা ৰক্ষা কৰে।

(খ) বৃষ্টিপাত বৃদ্ধি আৰু জলবায়ু স্বাভাবিক ৰখাত সহায় কৰে।

(গ) মানুহ আৰু আন প্ৰণীৰ খাদ্য আৰু আশ্রয়ৰ যোগানত সহায়ক।

(ঘ) বিয়োজনৰ পিছত ভূমিত পুষ্টি যোগানৰ ক্ষেত্রত সহায় কৰে।

(ঙ) ৰাষ্ট্ৰৰ অর্থনৈতিক আৰু সামাজিক বিকাশ সুনিশ্চিত কৰাত সহায় কৰে।

প্রশ্নঃ পৰিৱেশৰ ক্ষমতা ৰক্ষাৰ কাৰণে তোমালোকৰ বিদ্যালয়ত কেনেধৰণৰ পৰিবৰ্তনৰ পৰামৰ্শ দিবা?

উত্তৰঃ (ক) বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া।

(খ) পানী আৰু বিদ্যুতৰ অপচয় ৰোধ কৰা।

(গ) সৌৰ শক্তিৰ ব্যৱহাৰ কৰা।

(ঘ) বিদ্যালয়ৰ চৌহদত বৃক্ষ ৰোপন কৰা।

প্রশ্নঃ তলৰ সম্পদ সমূহৰ ওপৰত এজন সাধাৰণ ব্যক্তি হিচাপে কেনেধৰণৰ ব্যৱস্থাপনাৰ দায়িত্ব ল’বা HSLC ’20

(a) বন আৰু বন্যপ্রাণী

(b) জল সম্পদ

(c) কয়লা আৰু পেট্র’লিয়াম

উত্তৰ : (a) বন আৰু বন্যপ্রাণীঃ

(ক) জৈৱবৈচিত্ৰ সংৰক্ষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব প্রদান কৰিম।

(খ) অন্যায়ভাবে গছ-গছনি কটা বন্ধ কৰিম।

(গ) বন্য প্রাণীৰ বাসস্থানক সুৰক্ষা দিম।

(b) জল সম্পদঃ

(ক) ব্যৱহাৰ নকৰা সময়ত পানীৰ টেপ বন্ধ কৰি ৰাখিম।

(খ) কেৱল খোৱাৰ উপযোগী পানীহে ব্যৱহাৰ কৰিম।

(গ) জল সম্পদৰ বিষয়ে মানুহৰ মাজত সজাগতা সৃষ্টি কৰিম।

(c) কয়লা আৰু পেট্রলিয়ামঃ

(ক) বাল্বৰ সলনি CFL ব্যৱহাৰ কৰিম।

(খ) অপ্রয়োজনীয় বৈদ্যুতিক সামগ্রী বন্ধ ৰাখিম।

(গ) কয়লা আৰু পেট্র’লিয়ামৰ সলনি সৌৰ শক্তি আৰু বায়ু শক্তি ব্যৱহাৰ কৰিম।

প্রশ্নঃ আমি কিয় সম্পদ ব্যবস্থাপনা কৰিব লাগে। বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত তোমাৰ মতামত কি? HSLC ’19

উত্তৰঃ আমি সম্পদৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থাপনা কৰিব লাগে, কাৰণ:

(ক) সম্পদৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থাপনাই প্রাকৃতিক ভাৰসাম্য অটুট ৰাখে।

(খ) মানুহৰ লগতে অন্যান্য জীৱ আৰু প্ৰাণী প্রাকৃতিক সম্পদৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। সেয়ে জীৱকুল জীয়াই থাকিবলৈ সম্পদৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থাপনা কৰিব লাগে।

(গ) প্রাকৃতিক সম্পদৰ সংৰক্ষণে জৈৱ বৈচিত্র অক্ষুন্ন ৰখাত সহায় কৰে।

(ঘ) দেশৰ অর্থনৈতিক বুনিয়াদ চলনশীল আৰু শক্তিশালী কৰিবলৈ সম্পদৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থাপনা কৰা উচিত। হাবি-বননি হৈছে অসংখ্য জীৱ-জন্তু, গছ- গছনিৰ বাসভূমি। হাবি-বননি আছে বাবেই জৈৱ- বৈচিত্র অটুট আছে। সেয়ে আমি বনাঞ্চল ধ্বংস নকৰি ইয়াক সংৰক্ষণ কৰিব লাগে। বনাঞ্চল সংৰক্ষণৰ বাবে আমি তলত উল্লেখ কৰা উপায়সমূহ গ্রহণ কৰিব পাৰোঁ।:

(ক) যধে-মধে গছ কটা বন্ধ কৰিব লাগে।

(খ) অনাবাদী ভূমি, সংৰক্ষিত অথচ কোনো কামত ব্যৱহাৰ নোহোৱা চৰকাৰী ভূমিত বৃক্ষৰোপন কৰিব লাগে।

(গ) হাবি-বননি ছাফা কৰি কৰা ঝুম খেতি বন্ধ কৰিব লাগে।

(ঘ) অধিক পৰিমাণে বৃক্ষ ৰোপন কৰাৰ বাবে জনসাধাৰণক উদ্বুদ্ধ কৰিব লাগে।

প্রশ্নঃ জীবাষ্ম ইন্ধন কি? এইবিলাক ইন্ধনৰ দহনৰ ফলত হোৱা অসুবিধা উল্লেখ কৰা। HSLC ’17, ’20

উত্তৰঃ কয়লা আৰু পেট্র’লিয়ামক জীবাষ্ম ইন্ধন বুলি কোৱা হয়। এইবোৰ মৃত জীৱদেহৰ পৰা হাজাৰ হাজাৰ বছৰ জুৰি হোৱা এক প্রাকৃতিক প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হয়।
জীৱাষ্ম ইন্ধন দহনৰ ফলত বিভিন্ন অসুবিধাৰ সৃষ্টি হয়। যেনেঃ

(ক) জীবাষ্ম ইন্ধনবোৰ অনবীকৰণযোগ্য সম্পদ হোৱা বাবে এইবোৰ দহনৰ ফলত প্রকৃতিত ইয়াৰ ভাণ্ডাৰ হ্রাস পায়। ফলত আমাৰ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ ওপৰত ই বিরূপ প্রভাৱ পেলাব পাৰে।

(খ) জীৱাশ্ম ইন্ধন দহনৰ ফলত বায়ুমণ্ডলত কার্বন-ডাই-অক্সাইডৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি পাই জীৱকুলৰ বাবে ধ্বংস মাতি আনিব পাৰে।

(গ) প্রকৃতিত ভাৰসাম্যহীনতাই দেখা দিব পাৰে। লগতে পৃথিবীৰ বায়ুমণ্ডলৰ উত্তাপ বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।

প্রশ্নঃ বৃহৎ নদীবান্ধ নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত থকা তিনিটা প্রধান সমস্যা উল্লেখ কৰা। HSLC ’19

উত্তৰঃ বৃহৎ নদীবান্ধ নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান সমস্যাই দেখা দিয়ে, যেনেঃ

(ক) পৰিৱেশৰ প্ৰাকৃতিক ভাৰসাম্যতা বিনষ্ট হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে।

(খ) কৃত্রিম বান্ধৰ ফলত জলসম্পদৰ অসম বিতৰণ হোৱাৰ বাবে বনভূমিৰ প্ৰতি ভাবুকিৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে।

(গ) নদীবান্ধৰ ফলত কেতিয়াবা স্থানীয় লোকসকলক অন্যস্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰিবলগা হ’ব পাৰে। ফলত বহুত অর্থ আৰু সময়ৰ অপচয় হয়।

প্রশ্নঃ পৰিৱেশ ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত হ্রাসকৰণ, পুনঃচক্ৰীকৰণ আৰু পুনঃব্যৱহাৰৰ গুৰুত্ব কি, লিখা। পৰিৱেশহিতৈষী হ’বলৈ তোমাৰ কি কি অভ্যাসৰ পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰা? HSLC ’19

উত্তৰঃ পৰিৱেশ ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত হ্রাসকৰণ, পুনঃচক্ৰীকৰণ আৰু পুনঃব্যৱহাৰ আদি ব্যৱস্থা গ্রহণ কৰিব পাৰি।

(ক) পুনঃব্যৱহাৰঃ কিছুমান সামগ্রী পেলাই নিদি পুনঃব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। যেনে পুৰণি কাপোৰৰ দ্বাৰা পুতলা, বিভিন্ন ধৰণৰ ফুলৰ আৰ্হি, সাধাৰণ ঘৰসজ্জা আদি তৈয়াৰ কৰি ল’ব লাগে।

(খ) হ্রাসকৰণঃ প্রকৃতিক ক্ষতি কৰিব পৰা বিভিন্ন দ্রব্য যেনে প্লাষ্টিকৰ মোনা, ভঙ্গুৰ কাঁচ, বটল, ৰবৰ জাতীয় বস্তু আদিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰিব লাগে। ইয়াৰ বিকল্প সামগ্রী যেনে মৰাপাটৰ মোনা, কপাহী সূতাৰে তৈয়াৰ কৰা বস্তু, মাটিৰ পাত্ৰ আদি ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে উদ্বুদ্ধ হ’ব লাগে।

(গ) পুনঃচক্ৰীকৰণ: কিছুমান সামগ্ৰী ব্যৱহাৰৰ উপযোগী হৈ নাথাকিলে, সেইবোৰৰ পুনঃচক্ৰীকৰণৰ জৰিয়তে কেঁচামালৰ পৰিপূৰক সামগ্রী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। উদাহৰণস্বৰূপে কাগজ জাতীয় সামগ্ৰীৰ পুনঃচক্ৰীকৰণ কৰি বাঁহৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।

বহু বিকল্পধর্মী প্রশ্নোত্তৰ (MCQ)

প্রশ্নঃ পৰিস্থিতি বিজ্ঞানক ইংৰাজীত কয়-

(a) বায়’ল’জি

(c) চেৰোল’জি

(b) জুল’জি

(d) ইক’ল’জি

উত্তৰঃ (d) ইক’ল’জি।

প্রশ্নঃ বায়ুমণ্ডলৰ উচ্চ স্তৰত অ’জনে………. ক বাধা দিয়ে।

(a) অৱলোহিত ৰশ্মি

(b) দৃশ্যমান পোহৰ

(c) অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মি

(d) (a) আৰু (c) দুয়োটাই

উত্তৰঃ (c) অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মি।

প্রশ্নঃ খাদ্য শৃংখলৰ প্ৰথম পৌষ্টিক স্তৰটো হ’ল-

(a) পৰপোষী জীৱ

(b) স্ব-পোষী জীব

(c) হোমো চেপিয়েনচ

(d) ওপৰৰ আটাইকেইটা নহয়?

উত্তৰঃ (b) স্ব-পোষী জীব।

প্রশ্নঃ তলৰ কোনটো জীৱ নিম্নিকৰণ আৱৰ্জনা নহয়?

(a) পাকঘৰৰ শাক-পাচলিৰ আৱৰ্জনা

(b) পুৰণি ফটা কাপোৰ

(c) প্লাষ্টিৰ মোনা

(d) পুৰণি বাতৰি কাকত

উত্তৰঃ (c) প্লাষ্টিকৰ মোনা।

প্রশ্নঃ তলৰ কোনটো বিয়োজক?

(a) বেক্টেৰিয়া

(b) ভাইৰাছ

(c) শেলাই

(d) ওপৰৰ এটাও নহয়

উত্তৰঃ (a) বেক্টেবিয়া।

প্রশ্নঃ তলত দিয়া কেনটো জীব নিম্নিকৰণ পেলনীয়া দ্রব্য?

(a) পলিথিনৰ মোনা

(b) আমৰ বাকলি

(c) ফালি যোৱা চামৰাৰ মোনা

(d) প্লাষ্টিকৰ বটল

উত্তৰঃ (b) আমৰ বাকলি।

প্রশ্নঃ সেউজীয়া উদ্ভিদে খাদ্য উৎপাদন কৰিব পাৰে। গতিকে ইয়াক খাদ্য শৃংখলৰ হৈছে।

(a) প্রথম স্তৰত

(b) দ্বিতীয় স্তৰত

(c) তৃতীয় স্থানত

(d) চতুর্থ স্থানত

উত্তৰঃ (a) প্রথম স্তৰত।

প্রশ্নঃ তলত উল্লেখ কৰা কোনখিনিত কেৱল জীৱ নিম্নিকৰণ পদার্থ আছে?

(a) ঘাঁহ, ফুল আৰু চামৰা

(b) ঘাঁহ, কাঠ আৰু প্লাষ্টিক

(c) ফল-মূলৰ বাকলি, পিঠা আৰু টেঙাৰ ৰস

(d) পিঠা, কাঠ আৰু ঘাঁহ

উত্তৰঃ (a) (c) (d)

প্রশ্নঃ শক্তিৰ প্ৰবাহ সদায়-

(a) একমুখী দিশত হয়

(b) দ্বি-মুখী দিশত হয়

(c) সঠিককৈ ক’ব নোৱৰি

(d) ওপৰৰ এটাও নহয়

উত্তৰঃ (a) একমুখী দিশত হয়।

প্রশ্নঃ জীৱৰ ভিন্নতাৰ কাৰণ-

(a) পৰিৱেশৰ ভিন্নতা

(b) কৰ্মৰ ভিন্নতা

(c) আকাৰৰ ভিন্নতা

(d) গঠনৰ ভিন্নতা

উত্তৰঃ (a) পৰিৱেশৰ ভিন্নতা।

প্রশ্নঃ কোনবোৰ জীৱই মৃতদেহৰ পৰা লাগতিয়াল দ্রব্য উৎপন্ন কৰি মাটিত মিহলাই দিয়ে?

(a) ভাইৰাছে

(b) বিয়োজকে

(c) উৎপাদকে

(d) অণুজীবই

উত্তৰঃ (b) বিয়োজকে।

প্রশ্নঃ তলত উল্লেখ কৰা কোনখিনায়ে খাদ্য শৃংখল গঠন কৰে?

(a) ঘাঁহ, ঘেঁহু আৰু আম

(b) ঘাঁহ, ছাগলী আৰু মানুহ

(c) ছাগলী, গৰু আৰু হাতী

(d) ঘাঁহ, মাছ আৰু ছাগলী

উত্তৰঃ (b) ঘাঁহ, ছাগলী আৰু মানুহ।

 

SEBA Class X Science অধ্যায়-১৫ আমাৰ পৰিৱেশ Questions and Answers

 

অধ্যায়-১৫

আমাৰ পৰিৱেশ

নির্বাচিত প্রশ্নোত্তৰ

প্রশ্নঃ অ’জ’নে …………. শোষণ কৰে। (খালী ঠাই পূৰণ কৰা)  

(a) অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মি

(b) অৱলোহিত ৰশ্মি

(c) তাপীয় ৰশ্মি

(d) বিদ্যুৎ চুম্বকীয় ৰশ্মি

উত্তৰঃ (a) অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মি।

প্রশ্নঃ বিয়োজক কাক বোলে?

উত্তৰঃ যিবোৰ অণুজীৱই মৃত জীৱৰ দেহ আৰু জীৱৰ মল বা বৰ্জিত পদার্থবিলাক সৰল পৰ্যায়লৈ পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰে সেইবোৰ অণুজীৱক বিয়োজক বোলে।

প্রশ্নঃ পৰিস্থিতি তন্ত্ৰৰ প্রধান উপাদান দুটা কি কি?

উত্তৰঃ জৈৱিক উপাদান আৰু অজৈবিক উপাদান।

প্রশ্নঃ পৰিস্থিতি তন্ত্র এটাৰ তলত উল্লেখিত কোনটো ভাগত বেক্টেৰিয়াসমূহ শ্রেণীভূক্ত কৰা হয়?

(a) উৎপাদক

(b) প্রাথমিক উপভোক্তা

(c) দ্বিতীয় উপভোক্তা

(d) বিয়োজক

উত্তৰঃ (d) বিয়োজক

প্রশ্নঃ জীৱ নিম্নিকৰণ পেলনীয়া দ্রব্যৰ এটি উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰঃ আমৰ বাকলি।

প্রশ্নঃ অজ’ন স্তৰ বায়ুমণ্ডলৰ কিামন উচ্চতালৈ বিস্তৃত?

উত্তৰঃ বায়ুমণ্ডলৰ ১৮-৫০ কি.মি. ওপৰত অ’জন স্তৰ বিস্তৃত।

প্রশ্নঃ বায়ুপ’ল কি?

উত্তৰঃ এলকেলিজিন্‌চ ইউট্র ‘ফাচ বেক্টেৰিয়াৰ সহায়ত সৃষ্টি কৰা জীব-সহিষ্ণু সামগ্রীকে বায়’পল বোলে।

প্রশ্নঃ প্লাষ্টিকৰ মোনা জীৱ নিম্নিকৰণ আৱৰ্জনা হয়নে?

উত্তৰঃ নহয়।

প্রশ্নঃ কিহে বায়ুমণ্ডলৰ উচ্চ স্তৰত অ’জনক বাধা দিয়ে?

উত্তৰঃ অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মিয়ে।

প্রশ্নঃ জীব নিম্নিকৰণ পদার্থই পৰিৱেশত প্রভাব পেলাব পৰা যিকোনো দুটা সম্ভাবনাৰ বিষয়ে লিখা।

উত্তৰঃ জীব নিম্নিকৰণ পদাৰ্থবোৰৰ পচনৰ ফলত এইবোৰৰ পৰা মাখি আদিয়ে বেমাৰৰ বীজাণু কঢ়িয়াই খাদ্যবস্তুৰ যোগেদি মানুহৰ শৰীৰলৈ বিয়পায়। এই পদার্থবোৰৰ পচনৰ ফলত বায়ু প্রদূষণ হয়।

প্রশ্নঃ জীব অনিম্নিকৰণ পদার্থই পৰিবেশত প্রভাব পেলাব পৰা যিকোনো দুটা সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে লিখা। HSLC 2020

উত্তৰঃ কিছুমান জীৱ অনিম্নিকৰণ পদার্থই মানুহৰ খাদ্য শৃংখলত সোমাই মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটায়। এই পদার্থবোৰে মাটিৰ লগত মিহলি হৈ মাটিৰ উৰ্বৰতা নষ্ট কৰে।

প্রশ্নঃ পৌষ্টিক স্তৰ কি? উদাহৰণসহ এটা খাদ্য শৃংখলৰ বিভিন্ন পৌষ্টিক স্তৰৰ বিষয়ে লিখা। HSLC ’17

উত্তৰঃ এক নিদ্দিষ্ট সংখ্যক প্রাণীৰ মাজত খাদ্যৰ প্রবাহেই খাদ্য শৃংখল। ইয়াত খাদ্যৰ পৰিবহণ বিভিন্ন স্তৰত সংঘটিত হয়। এই স্তৰবোৰক পৌষ্টিক স্তৰ বোলে। উদাহৰণস্বৰূপে ঘাঁহনি এডৰাৰ কথা ধৰা হ’ল-

ঘাঁহনি → পোক-পৰুৱা → মাছ → চৰাই এই শৃংখলটোত ঘাঁহ হ’ল উৎপাদক, গতিকে ইয়াক প্রথম স্তৰত ৰখা হৈছে। মাছ পতংগভোজী, গতিকে ইয়াক তৃতীয় স্তৰত ৰখা হৈছে আৰু চৰাই হ’ল উচ্চ স্তৰৰ মাংসভোজী, গতিকে ইয়াক চতুর্থ স্তৰত ৰখা হৈছে।

প্রশ্নঃ পৰিস্থিতি তন্ত্রত বিয়োজকৰ ভূমিকা কি? HSLC ’18

উত্তৰঃ বিয়োজকে অণুজীৱৰ জটিল জৈৱ পদাৰ্থবোৰক আৰু জীবিত প্রট ‘প্লাজমবোৰক সৰল অণুলৈ ৰূপান্তৰ কৰাত সহায় কৰে। এই অণুবোৰ মাটিৰ লগত মিহলি হৈ মাটিৰ গুণা-গুণ বৃদ্ধি কৰে। এনেদৰে বিয়োজকে পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্যতা ৰক্ষা কৰে।

প্রশ্নঃ অ’জ’ন কি আৰু ই কোন পৰিস্থিতি তন্ত্রত কেনেদৰে প্রভাৱ পেলায়?

উত্তৰঃ অ’জ’ন হ’ল তিনিটা অক্সিজেন পৰমাণুৰে গঠিত গেছীয় অণু। সূৰ্যৰ পৰা অহা অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মি আৰু অক্সিজেনৰ মাজত বিক্রিয়া সংঘটিত হৈ এই গেছৰ সৃষ্টি হয়। পৰিস্থিতি তন্ত্রত ইয়াৰ প্রভাৱ-

(ক) সূৰ্যৰ পৰা অহা অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মিক পৃথিৱীত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিয়ে। এই বেঙুনীয়া ৰশ্মিয়ে মানুহৰ কৰ্কট ৰোগ আৰু ৰোগৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা ধ্বংশ কৰে।

(খ) অ’জ’ন স্তৰৰ অৱক্ষয়ে গোলকীয় উষ্ণতাৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়।

প্রশ্নঃ পেলনীয়া আৱৰ্জনাৰ সমস্যাৰ হ্ৰাস কৰিবলৈ তুমি কি পদক্ষেপ গ্রহণ কৰিবা? ইয়াৰ যিকোনো দুটা পদ্ধতিৰ বিষয়ে লিখা। HSLC ’20

উত্তৰঃ তলত দিয়া পদ্ধতিৰ সহায়ত পেলনীয়া আৱৰ্জনাৰ সমস্যা হ্রাস কৰিব পাৰি-

(ক) জীৱ অনিম্নিকৰণ পদার্থ যেনে- প্লাষ্টিক, পলিথিন আদিবোৰ য’তে ত’তে পেলাই নথৈ এইবোৰ জ্বলাই দিয়া।

(খ) জীব নিম্নিকৰণ পদাৰ্থবোৰৰ পৰা প্রয়োজনীয় জৈৱ গেছ আহৰণৰ বাবে উপযোগী কৰি তোলা।

প্রশ্নঃ তলত উল্লেখ কৰা কোনখিনিত কেবল জীব নিম্নিকৰণ পদার্থ আছে?

(a) ঘাঁহ, ফুল আৰু চামৰা

(b) ঘাঁহ, কাঠ আৰু প্লাষ্টিক

(c) ফল-মূলৰ বাকলি, পিঠা আৰু টেঙাৰ ৰস

(d) পিঠা, কাঠ আৰু ঘাঁহ

উত্তৰঃ (a), (c) আৰু (d)

প্রশ্নঃ তলত উল্লেখ কৰা কোনখিনিয়ে খাদ্য শৃংখল গঠন কৰে? HSLC ’20

(a) ঘাঁহ, ঘেহু আৰু আম

(b) ঘাঁহ, ছাগলী আৰু মানুহ

(c) ছাগলী, গৰু আৰু হাতী

(d) ঘাঁহ, মাছ আৰু ছাগলী

উত্তৰঃ (b) ঘাঁহ, ছাগলী আৰু মানুহ

বহু বিকল্পধর্মী প্রশ্নোত্তৰ (MCQ)

প্রশ্নঃ পৰিস্থিতি বিজ্ঞানক ইংৰাজীত কয়-

(a) বায়’ল’জি

(b) জুল’জি

(c) চেৰোল’জি

(d) ইক’ল’জি

উত্তৰঃ (d) ইক’ল’জি।

প্রশ্নঃ বায়ুমণ্ডলৰ উচ্চ স্তৰত অ’জনে ক বাধা দিয়ে।

(a) অবলোহিত ৰশ্মি

(b) দৃশ্যমান পোহৰ

(c) অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মি

(d) (a) আৰু (c) দুয়োটাই

উত্তৰঃ (c) অতি বেঙুনীয়া ৰশ্মি।

প্রশ্নঃ শক্তিৰ প্ৰবাহ সদায়-

(a) একমুখী দিশত হয়

(b) দ্বি-মুখী দিশত হয়

(c) সঠিককৈ ক’ব নোৱৰি

(d) ওপৰৰ এটাও নহয়

উত্তৰঃ (a) একমুখী দিশত হয়।

প্রশ্নঃ জীৱৰ ভিন্নতাৰ কাৰণ-

(a) পৰিৱেশৰ ভিন্নতা

(b) কৰ্মৰ ভিন্নতা

(c) আকাৰৰ ভিন্নতা

(d) গঠনৰ ভিন্নতা

উত্তৰঃ (a) পৰিৱেশৰ ভিন্নতা।

প্রশ্নঃ তলৰ কোনটো জীব নিম্নিকৰণ আৱৰ্জনা নহয়?

(a) পাকঘৰৰ শাক-পাচলিৰ আৱৰ্জনা

(b) পুৰণি ফটা কাপোৰ

(c) প্লাষ্টিৰ মোনা

(d) পুৰণি বাতৰি কাকত

উত্তৰঃ (c) প্লাষ্টিকৰ মোনা।

প্রশ্নঃ তলৰ কোনটো বিয়োজক?

(a) বেক্টেৰিয়া

(c) শেলাই

(b) ভাইৰাছ

(d) এটাও নহয়

উত্তৰঃ (a) বেক্টেৰিয়া।

প্রশ্নঃ তলত উল্লেখ কৰা কোনখিনায়ে খাদ্য শৃংখল গঠন কৰে?

(a) ঘাঁহ, ঘেঁহু আৰু আম

(b) ঘাঁহ, ছাগলী আৰু মানুহ

(c) ছাগলী, গৰু আৰু হাতী

(d) ঘাঁহ, মাছ আৰু ছাগলী

উত্তৰঃ (b) ঘাঁহ, ছাগলী আৰু মানুহ।

প্রশ্নঃ সেউজীয়া উদ্ভিদে খাদ্য উৎপাদন কৰিব পাৰে। গতিকে ইয়াক খাদ্য শৃংখলৰ। ………. বখা হৈছে।

(a) প্রথম স্তৰত

(b) দ্বিতীয় স্তৰত

(c) তৃতীয় স্থানত

(d) চতুর্থ স্থানত

উত্তৰঃ (a) প্রথম স্তৰত।

প্রশ্নঃ তলত উল্লেখ কৰা কোনখিনিত কেৱল জীৱ নিম্নিকৰণ পদার্থ আছে?

(a) ঘাঁহ, ফুল আৰু চামৰা

(b) ঘাঁহ, কাঠ আৰু প্লাষ্টিক

(c) ফল-মূলৰ বাকলি, পিঠা আৰু টেঙাৰ ৰস

(d) পিঠা, কাঠ আৰু ঘাঁহ

উত্তৰঃ (a) (c) (d)

প্রশ্নঃ তলত দিয়া কেনটো জীৰ নিম্নিকৰণ পেলনীয়া দ্রব্য?

(a) পলিথিনৰ মোনা

(b) আমৰ বাকলি

(c) ফালি যোৱা চামৰাৰ মোনা

(d) প্লাষ্টিকৰ বটল

উত্তৰঃ (b) আমৰ বাকলি।

 

SEBA Class X Science অধ্যায়-১৪ শক্তিৰ উৎসসমূহ Questions and Answers

 

অধ্যায়-১৪

শক্তিৰ উৎসসমূহ

নির্বাচিত প্রশ্নোত্তৰ

প্রশ্নঃ শক্তিৰ উৎস এটা প্ৰদূষণমুক্ত হ’ব পাৰেনে? কিয় পাৰে বা নোৱাৰে?

উত্তৰঃ নোৱাৰে। যিকোনো শক্তিৰ উৎসৰ ব্যৱহাৰে প্ৰদূষণ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। উৎস ভেদে প্ৰদূষণৰ মাত্রা কম-বেছি আৰু বেলেগ বেলেগ হয়।

প্রশ্নঃ জৈৱ গেছৰ দুটা সুবিধা লিখা।

উত্তৰঃ ইয়াৰ কেলৰিমান বেছি আৰু মিতব্যয়ী।

প্রশ্নঃ শক্তিৰ মুখ্য উৎসবোৰ কি কি?

উত্তৰঃ কয়লা, পেট্র’লিয়াম, প্রাকৃতিক গেছ আদি।

প্রশ্নঃ এলপিজি কি?

উত্তৰঃ পেট্র’লিয়ামৰ আংশিক পাতনৰ ফলত পোৱা আটাইতকৈ কম উতলাংকৰ অংশটোৱেই হৈছে পেট্র’লিয়াম।

প্রশ্নঃ ৰকেটৰ ইন্ধন হিচাপে কি ব্যৱহাৰ কৰা হয়? 

উত্তৰঃ হাইড্র ‘জেন।

প্রশ্নঃ নবীকৰণযোগ্য দুবিধ শক্তিৰ উৎসৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ জলশক্তি আৰু সৌৰ শক্তি।

প্রশ্নঃ দুবিধ ক্ষয়িষ্ণু শক্তিৰ উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰঃ কয়লা আৰু পেট্র’লিয়াম।

প্রশ্নঃ প্রাচীন কালত তাপ শক্তিৰ উৎস কি আছিল?

উত্তৰঃ কাঠখৰি।

প্রশ্নঃ কোনবোৰ উপাদানৰ ফলত আম্লিক বৃষ্টিৰ সৃষ্টি হয়?

উত্তৰঃ জীৱাষ্মজাত ইন্ধনৰ দহনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা কার্বন, নাইট্র’জেন আৰু ছালফাৰৰ অক্সাইডসমূহ।

প্রশ্নঃ শক্তিৰ আদর্শ উৎস কি? HSLC ’19

উত্তৰঃ শক্তিৰ ভাল উৎস হ’ল-

(ক) ইয়াক সহজে পোৱা ধৰণৰ হ’ব লাগে।

(খ) ই পৰিবেশ হিতৈষী হ’ব লাগে।

(গ) ইবোৰ মিতব্যয়ী হ’ব লাগে।

(ঘ) ইয়াক সহজতে জমা কৰি ৰখা আৰু বহন কৰিব পৰা বিধৰ হ’ব লাগে।

(ঙ) প্রতি আয়তন ভৰত ই যথেষ্ট পৰিমাণে কার্যক্ষম হ’ব লাগে।

প্রশ্নঃ নিউক্লীয় শক্তিৰ সুবিধাসমূহ কি কি?

উত্তৰঃ নিউক্লীয় শক্তিৰ সুবিধাসমূহ হ’ল-

(ক) কম পৰিমাণৰ নিউক্লিয় শক্তিৰ পৰাই প্ৰচুৰ পৰিমাণে শক্তি পাব পাৰি।

(খ) প্ৰকল্পৰ ৰিয়েক্টৰত এবাৰত নিউক্লিয় ইন্ধন ভৰালে ই বহু দিনলৈ শক্তি উৎপাদন কৰিব পাৰে।

(গ) প্ৰদূষণৰ মাত্রা অতি কম।

প্রশ্নঃ শক্তিৰ উৎস এটা প্রদূষণমুক্ত হ’ব পাৰেনে? কিয় পাৰে বা কিয় নোৱাৰে? HSLC ’15, ’20

উত্তৰঃ নোৱাৰে। কেনো উৎসই প্রদূষণমুক্ত হ’ব নোৱাৰে। যিকোনো শক্তিৰ উৎসৰ ব্যৱহাৰে কিবা নহয় কিবা প্ৰকাৰে পৰিৱেশৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়। মাত্র উৎসভেদে প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা আৰু প্রকৃতি বেলেগ বেলেগ হয়।

প্রশ্নঃ আমি শক্তিৰ বিকল্প উৎস বিচাৰো কিয়? HSLC ’18

উত্তৰঃ শক্তিৰ মূল উৎস হৈছে জীবাশ্ম ইন্ধন আৰু এইবোৰ ভূ-গৰ্ভত পৰিসীমিত। এটা সময়ত এইবোৰ নিঃশেষ হৈ যাব। ইয়াৰোপৰি জীবাশ্ম ইন্ধন দহন কৰিলে বায়ু প্রদূষিত হয়। সেইবাবে আমি ভবিষ্যতৰ বাবে শক্তিৰ বিকল্প উৎস বিচাৰো।

প্রশ্নঃ আমাৰ সুবিধাৰ বাবে বায়ু আৰু জলশক্তিৰ পৰম্পৰাগত ব্যৱহাৰৰ কি পৰিবৰ্তন অনা হৈছে?

উত্তৰঃ আমাৰ সুবিধাৰ বাবে বায়ুশক্তিক ব্যৱহাৰৰ উপযোগীকৈ বায়ু কল আৰু জলশক্তিৰ পৰা বিদ্যুৎ শক্তি উৎপন্ন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্ব প্রদান কৰা হৈছে।

প্রশ্নঃ কোনধৰণৰ দাপোণ- অবতল, উত্তল নে সমতল সৌৰ কুকাৰত ব্যৱহাৰৰ বাবে উৎকৃষ্ট? কিয়?

উত্তৰঃ অৱতল দাপোণ সৌৰ কুকাৰত ব্যৱহাৰ কৰা উৎকৃষ্ট। কাৰণ অবতল দাপোণে যথেষ্ট পৰিমাণে সূৰ্যৰ পোহৰ ৰশ্মি প্রতিফলন কৰিব পাৰে। ফলত ইয়াৰ ফ’কাছত যথেষ্ট পৰিমাণে তাপ শক্তি উৎপন্ন হয়।

প্রশ্নঃ মহাসমুদ্ৰৰ পৰা পাৰ পৰা শক্তিৰ সীমাবদ্ধতা কি কি? HSLC ’16, ’20

উত্তৰঃ মহাসমুদ্ৰৰ পৰা পোৱা শক্তিৰ সীমাবদ্ধতা হ’ল-

(ক) জোৱাৰৰ পৰা পোৱা শক্তি স্থিৰ নহয়। কাৰণ পৃথিৱীৰ খুৱ কম সংখ্যক ঠাইতহে জোৱাৰৰ পৰা শক্তি লাভ কৰাৰ বাবে বান্ধ দিব পৰা যায়।

(খ) ঢৌৰ পৰা আহৰণ কৰা শক্তি সকলো ঠাইতে একে নহয়। যিবিলাক ঠাইত ঢৌৰ তীব্রতা যথেষ্ট বেছি সেইবোৰ ঠাইতহে বেছি পাৰমাণে শক্তি আহৰণ কৰিব পাৰি।

(গ) সাগৰীয় শক্তিৰ বিভৱ বহুত বেছি হলেও ব্যৱসায়িক ক্ষেত্রত এইবোৰৰ ব্যৱহাৰ পর্যাপ্ত নহয়।

প্রশ্নঃ পানী গৰম কৰিবলৈ সৌৰ জল হীটাৰ এটা ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰা দিনটো হৈছে এটা-

(a) বৌদ্রোজ্বল দিন

(b) ডাৱৰীয়া দিন

(c) গৰম দিন

(d) বতাহে কোবোৱা দিন।

উত্তৰঃ (b) ডাৱৰীয়া দিন।

প্রশ্নঃ তলৰ কোনটো জীৱ ভৰ শক্তিৰ উৎসৰ উদাহৰণ নহয়? HSLC ’19

(a) খৰি

(b) গোবৰ গেছ

(c) নিউক্লীয় শক্তি (d) কয়লা।

উত্তৰঃ (c) নিউক্লীয় শক্তি।

প্রশ্নঃ আমি ব্যৱহাৰ কৰা শক্তিৰ সৰহ সংখ্যক উৎসৰ শক্তি হ’ল সঞ্চিত সৌৰ শক্তি। তলৰ কোনটো সৌৰ শক্তি আধাৰিত নহয়?

(a) ভূ-তাপীয় শক্তি

(b) বায়ু শক্তি

(c) নিউক্লীয় শক্তি

(d) জৈৱ উপাদান।

উত্তৰঃ (c) নিউক্লীয় শক্তি।

প্রশ্নঃ কি আধাৰত শক্তিৰ উৎসসমূহ-

(a) নবীকৰণযোগ্য আৰু অনবীকৰণযোগ্য

(b) ক্ষয়িষুও যোৱা আৰু অক্ষয়িষুঃ বুলি শ্রেণীভুক্ত কৰিবা? (a) আৰু (b) ত উল্লেখ কৰা বাছন (option) একেই নে?

উত্তৰঃ (a) নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ উৎসসমূহ প্ৰকৃতিত অবিৰতভাবে উৎপন্ন হৈয়ে থাকে। যেনে- সৌৰ শক্তি, বায়ু শক্তি, জল শক্তি আদি।
আনহাতে, অনবীকৰণযোগ্য শক্তি গঠন হওঁতে নিযুত নিযুত বছৰৰ প্ৰয়োজন আৰু ই শেষ হ’লে কম সময়ৰ ভিতৰত ঘূৰাই পাব নোৱাৰি।

(b) সীমিত শক্তিৰ উৎসক ক্ষয়িষ্ণু শক্তি উৎস বোলে। যেনে- কয়লা, পেট্রলিয়াম, প্রাকৃতিক গেছ আদি।
আনহাতে, যি শক্তি সহজে বা কেতিয়াও শেষ হৈ নাযায় তেনেবোৰ শক্তিক অক্ষয়িষ্ণু শক্তিৰ উৎস বোলে। যেনে- বায়ু শক্তি, জল শক্তি আদি।

(a) আৰু

(b) দুয়োটাই একে।

প্রশ্নঃ এটা আদর্শ শক্তিৰ উৎসৰ গুণসমূহ কি কি?

উত্তৰঃ এটা আদর্শ শক্তিৰ উৎসৰ গুণসমূহ হ’ল-

(ক) এনে ইন্ধনৰ দহনৰ ফলত প্রতি একক ভৰত যথেষ্ট তাপ শক্তি উৎপন্ন হয়।

(খ) এইবোৰ মিতব্যয়ী আৰু সহজে পোৱা যায়।

(গ) এইবোৰ সহজে পৰিবহণ কৰিব পাৰি।

(ঘ) এনে ইন্ধন দহনত ক্ষতিকাৰক গেছ সৃষ্টি নহয় আৰু বায়ু প্রদূষণ নহয়।

প্রশ্নঃ জৈৱ গেছৰ কেইটামান সুবিধা লিখা।

উত্তৰঃ জৈৱ গেছৰ কেইটামান সুবিধা হ’ল-

(ক) ইয়াৰ কেলৰিমান অধিক।

(খ) ই ধোঁৱা সৃষ্টি নকৰাকৈ জ্বলে। ফলত বায়ু প্রদূষণ নহয়। হয়?

(গ) ই মিতব্যয়ী।

প্রশ্নঃ কয়লাক জীবাশ্ম ইন্ধন বুলি কিয় কোৱা

উত্তৰঃ জ্বলনশীল জৈৱ ক’লা বা মুগা বৰণৰ পাললিক শিলাস্তৰ যি নিযুত নিযুত বছৰ ধৰি মাটিত পোত গৈ থকাৰ ফলত অৱক্ষেপণৰ জৰিয়তে সৃষ্টি হয়। সেয়ে কয়লাক জীৱাশ্ম ইন্ধন বুলি কোৱা হয়।

প্রশ্নঃ গোবৰ গেছ কি কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয়?

উত্তৰঃ গোবৰ গেছ তাপ আৰু পোহৰৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

প্রশ্নঃ দুবিধ গেছীয় ইন্ধনৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ প্রাকৃতিক গেছ আৰু গোবৰ গেছ।

বহু বিকল্পধর্মী প্রশ্নোত্তৰ (MCQ)

প্রশ্নঃ পানী গৰম কৰিবলৈ সৌৰ জলহীটাৰ এটা ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰা দিনটো হৈছে এটা-

(a) বৌদ্রোজ্জ্বল দিন

(b) ডাৱৰীয়া দিন

(c) গৰম দিন

(d) বতাহে কোবোৱা দিন

উত্তৰঃ (b) ডাৱৰীয়া দিন।

প্রশ্নঃ তলৰ কোনটো জীৱ ভৰ শক্তিৰ উৎসৰ উদাহৰণ নহয়?

(a) খৰি

(b) গোৱৰ গেছ

(c) নিউক্লীয় শক্তি

(d) কয়লা

উত্তৰঃ (c) নিউক্লীয় শক্তি।

প্রশ্নঃ তলৰ কোনটো নবীকৰণ অযোগ্য সম্পদ?

(a) বায়ুশক্তি

(c) সৌৰশক্তি

(b) জলশক্তি

(d) জীবাষ্মজাত ইন্ধন

উত্তৰঃ (d) জীবাষ্মজাত ইন্ধন।

প্রশ্নঃ কোনখন দেশক বতাহৰ দেশ বুলি কোৱা হয়?

(a) ভাৰত

(b) ইংলেণ্ড

(c) কানাডা

(d) ডেনমার্ক

উত্তৰঃ (d) ডেনমার্ক।

প্রশ্নঃ বায়ুশক্তিক কামত খটুৱাই বিদ্যুৎ উৎপাদনত ভাৰতৰ স্থান বিশ্বৰ ভিতৰত-

(a) প্রথম

(b) তৃতীয়

(c) পঞ্চম

(d) দশম

উত্তৰঃ (c) পঞ্চম।

প্রশ্নঃ ভাৰতৰ ক’ত আটাইতকৈ ডাঙৰ বায়ুশক্তিৰ পাম স্থাপন কৰা হৈছে?

(a) মহাৰাষ্ট্ৰ

(b) গুজৰাট

(c) দিল্লী

(d) তামিলনাডু

উত্তৰঃ (d) তামিলনাডু।

প্রশ্নঃ তলৰ কোনটো সৌৰশক্তি আধাৰিত নহয়?

(a) জৈৱ উপাদান

(b) নিউক্লীয় শক্তি

(c) ভূ-তাপীয় শক্তি

(d) বায়ুশক্তি

উত্তৰঃ (b) নিউক্লীয় শক্তি।

প্রশ্নঃ ভাৰতবৰ্ষই বছৰি সৌৰশক্তি লাভ কৰে আনুমানিক

(a) 5000 TkWh

(b) 2000 TkWh

(c) 3000 TkWh

(d) 1000 TkWh

উত্তৰঃ (a) 5000 TkWh

প্রশ্নঃ নিউক্লীয় শক্তি উৎপাদন কৰা হয়-

(a) তাপ অঘটনৰ দ্বাৰা

(b) বিভাজন পাতনৰ দ্বাৰা

(c) নিউক্লীয় একীভৱনৰ দ্বাৰা

(d) নিউক্লীয় বিখণ্ডনৰ দ্বাৰা

উত্তৰঃ (d) নিউক্লীয় বিখণ্ডনৰ দ্বাৰা।

প্রশ্নঃ ……… ৰ পৰা ক’ক উৎপন্ন কৰা হয়।

(a) বিটুমিনাচ কয়লা

(b) কাঠ কয়লা

(c) আইৰণ

(d) কার্বন

উত্তৰঃ (a) বিটুমিনাচ কয়লা।

প্রশ্নঃ সৌৰকোষ প্ৰস্তুতকৰণত ব্যৱহাৰ কৰা ধাতুবিধ হ’ল-

(a) লিথিয়াম

(c) ছিলিকন

(b) আইৰণ

(d) কার্বন

উত্তৰঃ (c) ছিলিকন।

 

SEBA Class X Science অধ্যায় ১৩ বিদ্যুৎ-প্রবাহৰ চুম্বকীয় ক্রিয়া Questions and Answers

---

অধ্যায় ১৩

বিদ্যুৎ-প্রবাহৰ চুম্বকীয় ক্রিয়া

নির্বাচিত প্রশ্নোত্তৰ

প্রশ্নঃ প্রত্যক্ষ প্রৱাহৰ উৎস কেইটামানৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ শুকান কোষ, গাড়ীৰ বেটাৰী, সৌৰকোষ আদি।

প্রশ্নঃ পৰিৱৰ্তী প্রবাহ কোনবিলাক উৎসই উৎপাদন কৰে?

উত্তৰঃ জলবিদ্যুৎ উৎপাদক, তাপ বিদ্যুৎ প্রকল্প, তেজস্ক্রিয় শক্তি উৎপাদক আদি।

প্রশ্নঃ বৈদ্যুতিক মটৰৰ ফলা আঙঠিৰ কাম কি?

উত্তৰঃ আঙঠিটোরে প্রত্যেক আধা পাকৰ মূৰে মূৰে কুণ্ডলীৰ মাজেৰে যোৱা প্ৰৱাহৰ দিশ সলনি কৰে। ফলত কুণ্ডলীটো একেটা দিশতে ঘুৰি থাকে।

প্রশ্নঃ বৈদ্যুতিক জেনেৰেটৰৰ মূল নীতি কি? HSLC 20

উত্তৰঃ এখন চুম্বক ক্ষেত্ৰত এডাল পৰিবাহীত যান্ত্রিক শক্তি প্রয়োগ কৰি ঘূৰোৱা হয় আৰু ইয়াক বৈদ্যুতিক শক্তিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়।

প্রশ্নঃ বৈদ্যুতিক বর্তনী আৰু সঁজুলিত সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ হোৱা দুটা নিৰাপত্তা ব্যৱস্থাৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ বৈদ্যুতিক ফিউজ আৰু ভূমি সংলগ্ন

প্রশ্নঃ চৌম্বকক্ষেত্র উৎপন্ন কৰা দুটা পদ্ধতি উল্লেখ কৰা।

উত্তৰঃ (ক) কোনো প্ৰৱাহ চালিত পৰিবাহীৰ পৰা চুম্বক ক্ষেত্র পাব পাৰি।

(খ) চ’লেনইডৰ মাজেৰে প্ৰবাহ চালিত কৰি প্রবাহ পাব পাৰি।

প্রশ্নঃ চৌম্বকক্ষেত্ৰত স্থাপন কৰা প্ৰবাহযুক্ত পৰিবাহী এডালে অনুভৱ কৰা বল কেতিয়া সর্ব্বোচ্চ হয়?

উত্তৰঃ যেতিয়া চালিত প্ৰৱাহৰ দিশ চুম্বকক্ষেত্ৰৰ লম্বদিশত হয়।

প্রশ্নঃ বৈদ্যুতিক মটৰ ব্যৱহৃত কেইটামান সঁজুলিৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ বৈদ্যুতিক ফেন, কাপোৰ ধোৱা মেচিন, কুলাৰ আদি।

প্রশ্নঃ দণ্ডচুম্বকৰ কাষলৈ আনিলে দিগদর্শন যন্ত্ৰৰ কাঁটাডাল কিয় বিক্ষেপিত হয়?

উত্তৰঃ আমি জানো চুম্বকৰ একে মেৰুৰ মাজত বিকৰ্ষণ আৰু বিপৰীত মেৰুৰ মাজত আকর্ষন হয়। যেতিয়া দণ্ড চুম্বকৰ ওচৰত দিগদর্শন যন্ত্র অনা হয় তেতিয়া চুম্বক শলাডালে একে মেৰুৰ মাজত বিকর্ষন আৰু বিপৰীত মেৰুৰ মাজত আকর্ষণ কৰে, ফলত কঁটাডাল বিক্ষেপন হয়।

প্রশ্নঃ এডাল দণ্ড চুম্বকৰ কেউকাষৰ চৌম্বক বলৰেখাবোৰ অংকন কৰা।

উত্তৰঃ

প্রশ্নঃ চৌম্বক বলৰেখাৰ ধৰ্মসমূহ তালিকাভূক্ত কৰা।

উত্তৰঃ (i) চৌম্বকীয় বলৰেখাবোৰ উত্তৰ মেৰুৰ পৰা ওলাই দক্ষিণ মেঝত সোমায়।

(ii) চুম্বকৰ ভিতৰত বলৰেখাৰ দিশ দক্ষিণ মেৰুৰ পৰা উত্তৰ মেৰুলৈ। গতিকে বলৰেখাবোৰ অবিচ্ছিন্ন ৰেখা।

(iii) চৌম্বকীয় বলৰেখাবোৰৰ কোনো বাস্তব অস্তিত্ব নাই।

(iv) দুডাল বলৰেখাই কেতিয়াও কটাকটি নকবে।

প্রশ্নঃ এখন টেবুলৰ সমতলত তাঁৰৰ বৃত্তাকাৰ কুণ্ডলী এটা বিবেচনা কৰা। ধৰা হওঁক, ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত ইয়াৰ মাজেৰে প্রবাহ চালিত হৈছে কুণ্ডলীটোৰ ভিতৰত আৰু বাহিৰত চৌম্বক ক্ষেত্ৰৰ দিশ উলিয়াবলৈ সোঁহাতৰ নীতি প্রয়োগ কৰা।

উত্তৰঃ

কুণ্ডলীটোৰ মাজেৰে ঘড়ীৰ সন্মুখ ফালটো দক্ষিণ মেৰু আৰু টেবুলত লাগি থকা অংশটো উত্তৰ মেৰু নির্দেশ কৰিব। সোঁহাতৰ নিয়ম অনুসৰি কুণ্ডলীৰ ভিতৰত চৌম্বকক্ষেত্ৰৰ দিশ তলৰ পিনে হ’ব আৰু বাহিৰফালে চৌম্বকক্ষেত্ৰৰ দিশ ওপৰ পিনে হ’ব।

প্রশ্নঃ এটা প্রদত্ত অঞ্চলত চৌম্বকক্ষেত্ৰৰ প্ৰকৃতি সুষম। ইয়াক প্রদর্শন কৰি চিত্ৰ অংকণ কৰা।

উত্তৰঃ একেটা অংশত থকা একে চুম্বকীয় বলৰেখাবোৰ সমান্তৰাল ৰেখা নির্দেশ কৰে আৰু ইহঁত সমান সমান দূৰত্বত থাকে।

প্রশ্নঃ শুদ্ধ উত্তৰ বাছি উলিওৱা।

প্রবাহযুক্ত দীঘল চ’লেনইড এটাৰ ভিতৰত চৌম্বকক্ষেত্র।

(a) শূন্য

(b) ইয়াৰ প্ৰান্তৰফালে ক্রমে কমি যায়।

(c) ইয়াৰ প্ৰান্তৰফালে ক্রমে বাঢ়ি যায়।

(d) সকলো বিন্দুতে একে থাকে।

উত্তৰঃ (d) সকলো বিন্দুতে একে থাকে।

প্রশ্নঃ চৌম্বক ক্ষেত্রত মুক্তভাবে গতি কৰা অৱস্থাত প্ৰ’টন এটাৰ নিম্নোক্ত কোনটো ধর্ম সলনি হ’ব পাৰে। (ইয়াত এটাতকৈ বেছি শুদ্ধ উত্তৰ থাকিব পাবে)

(৪) ভব

(b) দ্রুতি

(c) বেগ

(d) ভৰবেগ

উত্তৰ:

(c) বেগ আৰু

(d) ভরবেগ।

প্রশ্নঃ ফ্লেমিঙৰ বাওঁহতীয়া নিয়মটো লিখা।

উত্তৰঃ ফ্লেমিঙৰ বাওঁহতীয়া নিয়মটো হ’ল- বাওঁহাতৰ বুঢ়া, প্রথমা আৰু মধ্যমা আঙুলি তিনিটা পৰস্পৰ লম্ব দিশত মেলি দিলে প্রথমা আৰু মধ্যমা আঙুলি যদি ক্রমে চুম্বকক্ষেত্র আৰু বিদ্যুৎ প্রবাহৰ দিশ সূচায়, তেনেহ’লে বুঢ়া আঙুলিয়ে পৰিবাহীৰ ওপৰত ক্রিয়া কৰা বলৰ দিশ সুচাব।

প্রশ্নঃ বৈদ্যুতিক মটৰৰ মূল নীতিটো কি? HSLC ’18

উত্তৰঃ বৈদ্যুতিক মটৰৰ মূল নীতিটো হ’ল- বিদ্যুৎ প্রবাহী পৰিবাহীৰ ওপৰত চুম্বক ক্ষেত্রই ক্রিয়া কৰা বলৰ প্ৰয়োগ কৰি বিদ্যুৎ শক্তিক যান্ত্রিক শক্তিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা।

প্রশ্নঃ বৈদ্যুতিক মটৰৰ ফলা আঙঠিৰ ভূমিকা কি?

উত্তৰঃ বৈদ্যুতিক মটৰত ফলা আঙঠিটোবে প্রত্যেক আধা পাকৰ মূৰে মূৰে কুণ্ডলীৰ মাজেৰে যোৱা প্ৰবাহৰ দিশ সলনি কৰাত সহয় কৰে। ফলত কুণ্ডলীটো একেটা দিশত ঘূৰি থাকে।

প্রশ্নঃ কু গুলীত প্রবাহ আবিষ্ট কৰা বিভিন্ন উপায়বোৰ ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ চুম্বক শলা এডাল তাঁৰৰ ওচৰলৈ আৰু তাঁৰৰ পৰা আঁতৰাই নি প্রবাহ আবিষ্ট কৰিব পাৰি। ওচৰৰ কুণ্ডলীৰ লগত সংলগ্ন চুম্বক বলৰ পৰিবৰ্তনে আন কুণ্ডলীত প্রবাহ আবিষ্ট কৰে। ইয়াক চিত্ৰৰ সহায়ত প্রদর্শন কৰা হ’ল-

প্রশ্নঃ প্রত্যক্ষ প্রবাহৰ উৎস কেইটামানৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ শুকান কোষ, গাড়ীৰ বেটেৰী, সৌৰকোষ আদি।

প্রশ্নঃ বৈদ্যুতিক প্রবাহ উৎপন্ন সঁজুলিক

(a) জেনেৰেটৰ বোলা হয়

(b) গেলভেন’মিটাৰ বোলা হয়

(c) এমিটাৰ বোলা হয়

(d) মটৰ বোলা হয়

উত্তৰঃ (a) জেনেৰেটৰ বোলা হয়।

প্রশ্নঃ পৰিৱৰ্তী প্রবাহ জেনেৰেটৰ আৰু প্রত্যক্ষ প্রবাহ জেনেৰেটৰৰ মাজৰ আৱশ্যকীয় পার্থক্যটো হৈছে- HSLC ’17

(a) পৰিবৰ্তী প্রবাহ জেনেৰেটৰত বিদ্যুৎ চুম্বক থাকে কিন্তু প্রত্যক্ষ প্রবাহ জেনেৰেটৰত স্থায়ী চুম্বক থাকে।

(b) প্রত্যক্ষ প্রবাহ জেনেৰেটৰে উচ্চ বিভবভেদ উৎপন্ন কৰে।

(c) পৰিৱৰ্তী প্রবাহ জেনেৰেটৰে উচ্চ বিভৱভেদ উৎপন্ন কৰে।

(d) পৰিবৰ্তী প্রবাহ জেনেৰেটৰত ফলা আঙঠি থাকে কিন্তু প্রত্যক্ষ প্রবাহ জেনেৰেটৰত এটা দিক্ পৰিৱৰ্তক থাকে।

উত্তৰঃ (d) পৰিৱর্তী প্রবাহ জেনেৰেটৰত ফলা আঙঠি থাকে কিন্তু প্রত্যক্ষ প্রবাহ জেনেৰেটৰত এটা দিক্ পৰিৱৰ্তক থাকে।

প্রশ্নঃ হ্রস্ব বর্তনী (Short Circuit) হোৱাৰ সময়ত বর্তনীটোত প্রবাহ

(a) বুজন পৰিমাণে কমি যায়

(b) সলনি নহয়

(c) বুজন পৰিমাণে বৃদ্ধি পায়

(d) অবিৰতভাৱে সলনি হয়

উত্তৰঃ (c) বুজন পৰিমাণে বৃদ্ধি পায়।

প্রশ্নঃ তলৰ উক্তিসমূহ শুদ্ধ নে ভুল কোৱা

(a) এটা বৈদ্যুতিক মটৰে যান্ত্রিক শক্তিক বৈদ্যুতিক শক্তিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে।

(b) এটা বৈদ্যুতিক জেনেৰেটৰে বিদ্যুৎ চুম্বকীয় আৱেশৰ মূলনীতি অনুসৰি কৰ্য সম্পাদন কৰে।

(c) এডাল দীঘল বৃত্তাকাৰ প্ৰবাহযুক্ত পৰিবাহীৰ কেন্দ্ৰত ক্ষেত্ৰখন সমান্তৰাল সৰলৰেখা হ’ব।

(d) সেউজীয়া অন্তৰকৰ তাঁৰক সাধাৰণতে বৈদ্যুতিক যোগানৰ সজীব তাঁৰ বোলে।

(a) ভুল,

(b) শুদ্ধ,

(c) শুদ্ধ,

(d) ভুল উত্তৰঃ

প্রশ্নঃ চৌম্বকক্ষেত্র উৎপন্ন কৰা দুটা পদ্ধতি উল্লেখ কৰা।

উত্তৰঃ (ক) কোনো প্রবাহ চালিত পৰিবাহীৰ পৰা চুম্বকক্ষেত্র পাব পাৰি।

(খ) চ’লেনইডৰ মাজেৰে প্রবাহ চালিত কৰি প্রবাহ পাব পাৰি।

প্রশ্নঃ চ’লেনইডে কেনেদৰে চুম্বকৰ দৰে আচৰণ কৰে? এডাল দণ্ডচুম্বকৰ সহায়ত তুমি প্রবাহযুক্ত চ’লেনইড এটাৰ উত্তৰ মেৰু আৰু দক্ষিণ মেৰু নির্ণয় কৰিব পাৰিবানে? ব্যাখ্যা কৰা। HSLC ’17

উত্তৰঃ বিদ্যুৎ প্রবাহিত হৈ থকা কুণ্ডলী এটাৰ এটা মুৰে উত্তৰ মেৰু আৰু আনটো মুৰে দক্ষিণ মেৰুৰ দৰে আচৰণ কৰে। যদি এডাল বিদ্যুৎ প্রবাহিত কুণ্ডলীক মুক্তভাৱে ৰখা হয় তেন্তে ইয়াৰ এটা মূৰে উত্তৰফালে আৰু আনটো মুৰে দক্ষিণফালে থাকিব।
দণ্ডচুম্বকৰ সহায়ত প্রবাহযুক্ত কুণ্ডলী এটাৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ মেৰু চিনাক্ত কৰিব পাৰি। এডাল চুম্বকৰ উত্তৰ মেৰুটো কুণ্ডলীৰ এটা মূৰে নিলে যদি আকর্ষণ হয় তোয়াহ’লে সেই মূৰটো দক্ষিণ মেঝ আৰু যিটো মূৰে বিকর্ষিত কৰে সেই মূৰটো উত্তৰ মেৰু হ’ব।

প্রশ্নঃ বৈদ্যুতিক মটৰৰ চিহ্নিত চিত্র অংকণ কৰা। ইয়াৰ মূলনীতি আৰু কাৰ্যপ্রণালী ব্যাখ্যা কৰা। বৈদ্যুতিক মটৰত ফলা আঙঠিৰ কাম কি? HSLC ’19

উত্তৰঃ

বৈদ্যুতিক মটৰৰ মূলনীতি- বিদ্যুৎ প্রবাহী পৰিবাহীৰ ওপৰত চুম্বক ক্ষেত্রই ক্রিয়া কৰা বল প্রয়োগ কবি বিদ্যুৎ শক্তিক যান্ত্রিক শক্তিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। বৈদ্যুতিক মটৰত ফলা আঙঠিটোৱে পৰিৱৰ্তক হিচাপে কাম কৰে। এই ফলা আঙঠিয়ে পৰিৱৰ্তী বিভৱভেদৰ সৃষ্টি কবে।

প্রশ্নঃ চিহ্নিত চিত্ৰৰ সহায়ত এটা বৈদ্যুতিক জেনেৰেটৰৰ মূলনীতি আৰু কার্যপ্রণালী বর্ণনা কৰা। ইয়াত ব্ৰাচ দুডালৰ কাম কি? HSLC ’20

উত্তবঃ

মূলনীতিঃ এটা জেনেৰেটৰে যান্ত্রিক শক্তিক বৈদ্যুতিক শক্তিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। ই বিদ্যুৎ-চুম্বকীয় আৱেশৰ ভিত্তিত কাম কৰে।
কার্যপ্রণালীঃ চৌম্বক ক্ষেত্ৰখনত ABCD কুণ্ডলীক এনেদৰে ঘূৰোৱা হয় যাতে R₁ আৰু R₂ আঙঠি দুটাও তাৰ সৈতে ঘুৰে। AB বাহুটো ওপৰলৈ উঠে আৰু CD বাহুটো তললৈ যায়। AB আৰু CD বাহুৰ এই সঞ্চালনে ইহঁতৰ ভিতৰত প্রবাহ আবিষ্ট কৰে যি বাহিৰৰ বৰ্তনীত ABCD ৰ দিশত চালিত হয়। আধা পাক ঘুৰাৰ পিছত আঙঠি R₁ ব্রাছ B₂ ৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে আৰু CD বাহু ওপৰলৈ উঠে। আঙঠি R₂ আৰু B₁ ব্ৰাছ ৰ সংস্পর্শলৈ আহে আৰু AB বাহু তললৈ যায়। ফলত বাহু দুটাত আবিষ্ট প্রবাহ সলনি হৈ মুঠ আবিষ্ট প্রবাহ DCBA ব দিশত হয়। এই অবিৰত প্ৰক্ৰিয়াৰ কাৰণে এক নিদ্দিষ্ট সময়ৰ ব্যৱধানত প্রবাহৰ দিশ সলনি হৈ থাকে আৰু পৰিৱৰ্তী প্রবাহৰ উৎস লাভ কৰে।
ইয়াত ব্রাচ দুডালে বিদ্যুৎ প্রবাহৰ দিশ সলনি কৰে, ফলত কুণ্ডলীৰ ঘূর্ণনৰ দিশ একে হয়।

প্রশ্নঃ আমেছাৰ কাক বোলে?

উত্তৰঃ বাণিজ্যিক মটৰত ব্যৱহাৰ কৰা লোৰ মজ্জা আৰু কুণ্ডলী দুয়োটাক একেলগে আর্মেছাৰ বোলে।

প্রশ্নঃ কুণ্ডলী এটাত আবিষ্ট প্রবাহ কেতিয়া সর্ব্বোচ্চ হয়?

উত্তৰঃ যেতিয়া কুণ্ডলীৰ গতিৰ দিশ চৌম্বকক্ষেত্ৰৰ লম্ব হয়।

প্রশ্নঃ বৈদ্যুতিক মটৰৰ কেইটামান ব্যৱহাৰ লিখা।

উত্তৰঃ বৈদ্যুতিক পাংখ্যা, কাপোৰ ধোৱা মেচিন, কম্পিউটাৰ, এম. পি. থ্রি প্লেয়াৰ আদিত বৈদ্যুতিক মটৰ ব্যৱহাৰ কাৰ হয়।

প্রশ্নঃ শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা: HSLC ’17

প্রবাহযুক্ত দীঘল চ’লনেয়ড এটাৰ ভিতৰত চৌম্বক ক্ষেত্রক ক্ষেত্র-

(ক) ইয়াৰ প্ৰান্তৰ ফালে ক্রমেবাঢ়ি যায়।

(খ) ইয়াৰ প্ৰান্তৰ ফালে ক্রমে কমি যায়।

(গ) শূন্য হয়।

(ঘ) সকলো বিন্দুতে একে থাকে।

উত্তৰঃ (ঘ) সকলো বিন্দুতে একে থাকে।

প্রশ্নঃ চুম্বক কি?

উত্তৰঃ চুম্বক হৈছে এনে এক পদার্থ যাৰ আকর্ষণ আৰু বিকর্ষণ উভয় বলেই থাকে।

প্রশ্নঃ বিদ্যুৎ চুম্বক কি?

উত্তৰঃ চলেনয়ডৰ অন্তৰ্ভাগত সৃষ্টি হোৱা শক্তিশালী চৌম্বকক্ষেত্রত কোমল লোৰ দৰে কিছুমান চৌম্বক পদাৰ্থক চুম্বকলৈ ৰূপান্তৰ কৰিব পাৰি। এনেদৰে সৃষ্টি হোৱা চুম্বককে ‘বিদ্যুৎ চুম্বক’ বোলে।

প্রশ্নঃ এটা অকলশৰীয়া চুম্বক মেৰু পাব পাৰিনে?

উত্তৰঃ এটা অকলশৰীয়া চুম্বক মেঝ পাব নোৱাৰি।

প্রশ্নঃ এটা চ’লেনয়ডৰ ভিতৰত চৌম্বক ক্ষেত্ৰৰ প্রকৃতি কেনেকুৱা?

উত্তৰঃ চলেনয়ড এটাৰ ভিতৰত চৌম্বক ক্ষেত্ৰৰ বলৰেখাবিলাক চ’লনেয়ডৰ অক্ষৰ সমান্তৰালকৈ থকা সৰলৰেখা। চ’লনেয়ডৰ ভিতৰৰ প্রতিটো বিন্দুতে চৌম্বক ক্ষেত্ৰৰ মান সমান।

প্রশ্নঃ গেলভেনোমিটাৰ কি?

উত্তৰঃ গেলভেনোমিটাৰ হৈছে বৰ্তনীত প্রবাহৰ উপস্থিতি নির্ণয় কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা যন্ত্ৰ বিশেষ।

প্রশ্নঃ চুম্বকৰ মেৰু কি?

উত্তৰঃ চুম্বক এডালৰ মূৰৰ যি দুটা অঞ্চলত আকর্ষণী আৰু বিকর্ষণী বল সর্বোচ্চ তাকে চুম্বকৰ মেঝ বোলে।

প্রশ্নঃ দুডাল চৌম্বক বলৰেখাই কিয় পৰস্পৰ কটাকটি কৰিব নোৱাৰে?

উত্তৰঃ চৌম্বক বলৰেখা এডালৰ কোনো এটা বিন্দুত আঁকা স্পর্শক এডালে সেই বিন্দুত চৌম্বক ক্ষেত্ৰৰ দিশ নির্ণয় কৰে। সেই বিন্দুটোত যদি কোনো দিগদর্শন যন্ত্র ৰখা হয়, তেন্তে তাৰ কাঁটাডালে স্পর্শকৰ দিশ নির্দেশ কৰিব। যদি দুডাল বলৰেখাই কোনো এটা বিন্দুত কটাকটি কৰে, তেন্তে সেই বিন্দুটোত দুডাল স্পর্শক আঁকিব পৰা যাব। অর্থাৎ বিন্দুটোত ৰখা দিগদর্শন যন্ত্ৰটোৰ কাঁটাডালে একেসময়তে দুডাল স্পর্শকৰ দিশ নির্দেশ কৰিব লাগিব যি কেতিয়াও সম্ভৱ নহয়।

সেয়ে দুডাল চৌম্বক বলৰেখাই কেতিয়াও পৰস্পৰে কটাকটি নকৰে।

প্রশ্নঃ বিদ্যুৎ আৱেশৰ পৰিঘটনাটো কি?

উত্তৰঃ বিদ্যুৎ আৱেশৰ পৰিঘটনাটো হৈছে চুম্বক আৰু কুণ্ডলীৰ মাজৰ আপেক্ষিক গতিৰ বাবে এটা কুণ্ডলীত আৱিষ্ট প্রবাহ সৃষ্টি হোৱা প্রক্রিয়া।

প্রশ্নঃ বৈদ্যুতিক জেনেৰেটৰ কেইধৰণৰ আৰু কিকি?

উত্তৰঃ বৈদ্যুতিক জেনেৰেটৰ দুই ধৰণৰ, যথাঃ

(ক) পৰোক্ষ প্রবাহ জেনেৰেটৰ: এইধৰণৰ জেনেৰেটৰে পৰোক্ষ প্রবাহ উৎপন্ন কৰে।

(খ) প্রত্যক্ষ প্রবাহ জেনেৰেটৰ এই ধৰণৰ জেনেৰেটৰে প্রত্যক্ষ প্রবাহ উৎপন্ন কৰে।

প্রশ্নঃ বৈদ্যুতিক বর্তনী আৰু সংজউলিত সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা দুটা নিৰাপত্তাৰ ব্যৱস্থা উল্লেখ কৰা।

উত্তৰঃ বৈদ্যুতিক বর্তনী আৰু সঁজুলি সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা দুটা নিৰাপত্তা ব্যবস্থা হৈছে : (ক) ফিউজ আৰু (খ) ভূমি সংযোগী তাঁৰ।

বহু বিকল্পধর্মী প্রশ্নোত্তৰ (MCQ)

প্রশ্নঃ বৈদ্যুতিক প্রবাহৰ উপস্থিতি নির্দেশ কৰা সঁজুলি হ’ল-

(a) ভ’ল্টমিটাৰ

(b) এমিটাৰ

(c) গেলভেন ‘মিটাৰ

(d) বেৰ’মিটাৰ

উত্তৰঃ (c) গেলভেন’মিটাৰ।

প্রশ্নঃ তামৰ তাঁৰৰ আয়তাকাৰ কুণ্ডলী এটা চৌম্বক ক্ষেত্র এখনত ঘূৰোৱা হৈছে। আবিষ্ট প্ৰৱাহৰ দিশ প্রতি- হ’ব

(a) দুপাকত সলনি হ’ব

(b) এপাকত সলনি হ’ব

(c) আধাপাকত সলনি হ’ব

(d) এপাকৰ চাৰি ভাগৰ এভাগত সলনি

উত্তৰঃ (c) আধাপাকত সলনি হ’ব।

প্রশ্নঃ তলৰ কোনটোবে এডাল পোন, দীঘল পৰিবাহীৰ ওচৰৰ চৌম্বক ক্ষেত্ৰ শুদ্ধভাবে বর্ণনা কৰে-

(a) ক্ষেত্ৰখন তাঁৰডালৰ লম্ব সৰল ৰেখাৰে গঠিত

(b) ক্ষেত্ৰখন তাঁৰডালৰ সমান্তৰাল সৰল ৰেখাৰে গঠিত

(c) ক্ষেত্ৰখন তাঁৰডালৰ পৰা ওলোৱা কিছুমান পৰিধিমুখী ৰেখাৰে গঠিত

(d) ক্ষেত্ৰখন তাঁৰডালত কেন্দ্র থকা এককেন্দ্রিক বৃত্তৰে গঠিত

উত্তৰঃ (d) ক্ষেত্ৰখন তাঁৰডালত কেন্দ্র থকা এককেন্দ্রিক বৃত্তৰে গঠিত।

প্রশ্নঃ বিদ্যুৎ আবেশৰ পৰিঘটনা হৈছে-

(a) বস্তু আহিতকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া

(b) কুণ্ডলীত চালিত প্রবাহে চৌম্বক ক্ষেত্র সৃষ্টি কৰা প্ৰক্ৰিয়া

(c) চুম্বক আৰু কুণ্ডলীৰ মাজৰ আপেক্ষিক গতিৰ বাবে এটা কুণ্ডলীত আনিষ্ট প্রবাহ সৃষ্টি হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া

(d) বৈদ্যুতিক মটৰৰ কুণ্ডলীৰ ঘূৰ্ণনৰ প্রক্রিয়া

উত্তৰঃ (c) চুম্বক আৰু কুণ্ডলীৰ মাজৰ আপেক্ষিক গতিৰ বাবে এটা কুণ্ডলীত আনিষ্ট প্রবাহ সৃষ্টি হোৱাৰ প্রক্রিয়া।

প্রশ্নঃ বৈদ্যুতিক প্রবাহ উৎপন্ন সঁজুলিক-

(a) জেনেৰেটৰ বোলা হয়

(b) গেলভেন’মিটাৰ বোলা হয়

(c) এমিটাৰ বোলা হয়

(d) মটৰ বোলা হয়

উত্তৰঃ (a) জেনেৰেটৰ বোলা হয়।

প্রশ্নঃ এটা ইলেক্ট্রন এখন চৌম্বক ক্ষেত্রত তাৰ লম্বভাবে সোমাইছে। ইলেক্ট্রনৰ ওপৰত ক্রিয়া কৰা বলৰ দিশ হ’ব-

(a) সোঁফাললৈ

(b) বাওঁফাললৈ

(c) পৃষ্ঠৰ বাহিৰলৈ

(d) পৃষ্ঠৰ ভিতৰলৈ

উত্তৰঃ (d) পৃষ্ঠৰ ভিতৰলৈ।

প্রশ্নঃ চ’লেনইডৰ কুণ্ডলীটোৰ বাহিৰত ক্ষেত্ৰৰেখাবোৰৰ দিশ-

(a) উত্তৰ মেৰুৰ পৰা দক্ষিণ মেৰুলৈ (b) উত্তৰ মেৰুৰ পৰা কেন্দ্ৰলৈ

(c) দক্ষিণ মেৰুৰ পৰা উত্তৰ মেৰুলৈ

(d) কেন্দ্ৰৰ পৰা দক্ষিণ মেৰুলৈ

উত্তৰঃ (a) উত্তৰ মেৰুৰ পৰা দক্ষিণ মেৰুলৈ।

প্রশ্নঃ পশ্চিম দিশলৈ উৎক্ষেপিত ধণাত্মক আধানেৰে আহিত কণা এটা (আলফা-কণা) চৌম্বক ক্ষেত্র এখনত উত্তৰ দিশলৈ বিচ্যুত হ’ল। চুম্বক ক্ষেত্ৰৰ দিশ হ’ব-

(a) দক্ষিণমুৱা

(c) নিম্নমুখী

(b) পূৰমুৱা

(d) উর্ধমুখী

উত্তৰঃ (d) উর্ধমুখী।

প্রশ্নঃ হ্রস্ব বর্তনী হোৱাৰ সময়ত বর্তনীটোত প্রবাহ-

(a) বুজন পৰিমাণে কমি যায়

(b) কোনো সলনি নহয়

(c) অবিৰতভাবে সলনি হয়

(d) বুজন পৰিমাণে বৃদ্ধি পায়

উত্তৰঃ (d) বুজন পৰিমাণে বৃদ্ধি পায়।

 

---